Ga naar de inhoud

Terugblik webinar over de lessen uit de aanpak van vakantieparken in Ede

Laatst gewijzigd op: 02-07-2026

Vakantieparken zijn belangrijk voor toerisme, economie en leefbaarheid. Tegelijk kunnen ze kwetsbaar zijn voor permanente bewoning, illegale bouw, sociale problematiek en ondermijnende activiteiten. Tijdens het webinar deelden Peter Geurts van de gemeente Ede en Jonas Stuurman van Bureau Beke de lessen uit de aanpak van vakantieparken in Ede.

Vakantiepark van boven.
Accepteer de marketing cookies om deze content te bekijken.
Bekijk het webinar over de lessen uit de aanpak van vakantieparken in Ede

Grip krijgen op wat er speelt

Ede heeft 34 vakantieparken. Lange tijd was niet goed zichtbaar wat er achter de slagbomen gebeurde. Daarom bracht de gemeente de parken in beeld en koos zij voor een integrale aanpak. De gemeente werkt met het principe: één park, één plan. Geen park is hetzelfde. Daarom kijkt Ede per park wat nodig is. Soms ligt de nadruk op contact en ondersteuning. Soms is handhaving nodig. En soms komt transformatie naar een andere functie in beeld.

Drie sporen in de aanpak

De aanpak van Ede bestaat uit drie sporen: economie, handhaving en ruimtelijke ontwikkeling. Het economische spoor gaat over contact met parkondernemers en het versterken van vitale parken. Het handhavingsspoor richt zich vooral op permanente bewoning, bouwregels en illegale uitbreiding. Het ruimtelijke spoor gaat over revitalisatie, verduurzaming en soms transformatie. De parkregisseur speelt hierin een belangrijke rol. Hij houdt contact met ondernemers, brengt signalen bij elkaar en denkt mee over de toekomst van een park.

Handhaven én helpen

Een belangrijke les uit Ede is dat handhaven om te handhaven weinig oplevert. Als een park wordt leeggeveegd zonder vervolgplan, kunnen problemen later terugkomen. Daarom zoekt Ede steeds naar de balans tussen stimuleren en handhaven. Die balans noemt Bureau Beke de verhouding tussen de wortel en de stok. De wortel staat voor helpen, verleiden en ondersteunen. De stok staat voor toezicht en handhaving. Juist de combinatie zorgt voor blijvende verbetering.

Onderzoek van Bureau Beke

Bureau Beke onderzocht hoe toezicht en handhaving bijdragen aan vitale vakantieparken in Ede. Uit het onderzoek blijkt dat Ede een sterke informatiepositie heeft opgebouwd. Dat komt vooral door het multidisciplinaire team Vitale Vakantieparken. Daarin werken onder meer veiligheid, economie, ruimtelijke ordening, beleid en handhaving samen.

Het onderzoek laat ook zien dat toezicht en handhaving structureel nodig blijven. Juist doordat de gemeente aanwezig is op de parken, blijft zichtbaar wat er speelt. Als die inzet wordt afgebouwd, kan de grip weer verdwijnen.

Permanente bewoning blijft een drukfactor

De druk op de woningmarkt maakt vakantieparken aantrekkelijk voor mensen die woonruimte zoeken. Dat kan gaan om mensen die tijdelijk tussen twee woningen zitten, maar ook om mensen met sociale of financiële problemen. Volgens de sprekers vraagt dit om duidelijke keuzes. Wonen en recreëren gaan niet vanzelf goed samen. Permanente bewoning kan de recreatieve functie van een vitaal park onder druk zetten. Tegelijk kan tijdelijke bewoning of transformatie in sommige gevallen passend zijn, als dit zorgvuldig en op basis van lokaal beleid gebeurt.

Belangrijkste lessen voor gemeenten

De aanpak in Ede laat zien dat gemeenten moeten weten wat er speelt op vakantieparken. Dat vraagt om contact met ondernemers, toezicht op locatie en samenwerking tussen domeinen. Ook is maatwerk nodig. Elk park vraagt om een eigen aanpak. En vitaliteit is geen tijdelijk project, maar een structurele opgave.

Vragen en antwoorden

Hieronder staan de antwoorden op de vragen van de deelnemers aan het webinar. Voor de leesbaarheid zijn de antwoorden vereenvoudigd. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend.

De aanpak richt zich niet op één specifieke vorm van criminaliteit. De handhaving in Ede gaat vooral over permanente bewoning, bouwregels, illegale uitbreiding en ruimtelijke overtredingen. Signalen van criminaliteit of ondermijning komen soms als bijvangst naar voren. Denk aan illegale prostitutie of andere verdachte activiteiten. Die signalen worden doorgezet naar bijvoorbeeld het sociaal team of de wijkagent.

Dan kan de gemeente de grip verliezen. Problemen achter de slagboom blijven dan buiten beeld. Ook kan een waterbedeffect ontstaan: problemen verplaatsen zich naar gemeenten waar minder toezicht is. Volgens de sprekers is niets doen daarom geen optie.

Een parkregisseur houdt contact met de vakantieparken. Hij vraagt wat er speelt, wat ondernemers nodig hebben en welke ontwikkelwensen er zijn. Ook brengt hij signalen binnen de gemeente bij elkaar en denkt hij mee over beleid, handhaving en ruimtelijke ontwikkeling.

Dat is lastig, omdat er vaak veel verschillende eigenaren zijn. Ede kijkt bij sommige parken naar tijdelijke oplossingen, zoals een pilot met een pauzepark. Ook werd een voorbeeld genoemd waarbij een gemeente samen met partners positie nam op een park door huisjes op te kopen en bewoners stap voor stap te begeleiden naar andere woonruimte of zorg.

Een pauzepark is een park waar mensen tijdelijk kunnen wonen. Bijvoorbeeld omdat zij tussen twee woningen in zitten of door persoonlijke omstandigheden tijdelijk woonruimte nodig hebben. Ede wil hiermee een pilot doen. Het gaat dan om tijdelijke bewoning met een vergunningstelsel.

Ja, dat komt voor. Soms nemen zorgteams uit andere gemeenten direct contact op met een park om iemand te plaatsen. Ede spreekt partijen daarop aan als dit gebeurt. Intern kijkt de gemeente eerst naar regionale opvang of een hotel. Pas daarna wordt bekeken of verblijf op een vakantiepark passend is.

Volgens Ede moet de situatie beheersbaar blijven. Als er iemand tijdelijk geplaatst wordt op een vakantiepark moet er 24-uurs beschikbaarheid zijn vanuit de Wmo-consulent. Ook mogen het geen mensen zijn met zware psychische problematiek. Een vakantiepark is niet geschikt voor elke zorg- of opvangvraag.

Ja, maar dan is goede dossiervorming nodig. Alleen een BRP-inschrijving is niet meer genoeg, omdat mensen zich minder vaak inschrijven op het park. Daarom kijkt Ede ook naar andere signalen, zoals controlerapporten, watergebruik, kadastrale gegevens en kentekens.

Toezicht kan weerstand oproepen. Mensen kunnen het ervaren als controle of inbreuk op hun privacy. Tegelijk heeft de gemeente de taak om grip te houden op vakantieparken en regels te handhaven. De sprekers benadrukken dat duidelijke communicatie belangrijk is: leg uit waarom toezicht nodig is en welk doel het dient.

Niet meewerken betekent niet automatisch dat er meer speelt. Soms vinden ondernemers toezicht spannend of hebben zij weinig vertrouwen in de overheid. Daarom is het belangrijk om eerst contact te maken en vertrouwen op te bouwen. Als een park blijft tegenwerken, kan dat wel reden zijn om scherper te kijken.

De wortel staat voor stimuleren, helpen en verleiden. De stok staat voor toezicht en handhaving. Volgens Bureau Beke ligt de kracht in de combinatie. Alleen handhaven is niet genoeg. Alleen stimuleren ook niet.

Toezicht en handhaving leveren meer op dan alleen naleving van regels. Ze zorgen ook voor zicht op zorg, veiligheid en leefbaarheid. Daarom moet de inzet structureel blijven. Als de gemeente afschaalt omdat het goed gaat, kan de grip weer verdwijnen.

Begin met zicht krijgen op de parken. Zorg voor contact met ondernemers en werk met een multidisciplinair team. Kies daarna per park een passende aanpak. En zorg dat toezicht, handhaving en ondersteuning geen tijdelijk project zijn, maar onderdeel worden van het reguliere werk.

Achtergrondinformatie