Gezamenlijke aanpak bibob is pionierswerk

Waarom samenwerken bij de uitvoering van de wet Bibob? 

Een belangrijk instrument binnen de aanpak van ondermijning is de toepassing van de wet Bibob. Bij kleinere en ook sommige middelgrote gemeenten is er voor de uitvoering van de wet Bibob te weinig capaciteit, of mist er ervaring met de uitvoering van de wet. De uitvoering van de wet Bibob is soms complex, vraagt veel afspraken in de eigen organisatie en casuïstiek kan soms een enorme omvang hebben, onder grote tijdsdruk staan en gepaard gaan met veel politiek aandacht en druk. Hierdoor worstelen veel OOV-ers met de uitvoering van deze wet. Binnen de proeflokalen proberen gemeenten de krachten te bundelen, zodat ze gezamenlijk kunnen zorgen dat ze door de samenwerking bij de uitvoering van de Wet Bibob weerbaarder zijn tegen ondermijnende criminaliteit. 

Hoe krijgt samenwerking vorm? 

Voor een deel is er al samenwerking tussen gemeenten bij de aanpak van ondermijning. Gemeenten maken bijvoorbeeld gezamenlijke Integrale Veiligheidsplannen. Mark Albers, kwartiermaker BET Gooi & Vecht: “Ik heb er geen project van gemaakt, maar maak gebruik van bestaande structuren. Dat helpt ook om het werkproces werkbaar en beheersbaar te houden.” 

“Het samenwerkingsproject in Twente richt zich vooral op samenwerking tussen gemeenten, maar ook met Omgevingsdiensten en Waterschappen. Binnen deze gemeenten is de eerste uitdaging om de afdelingen Ruimtelijke Ordening, Economie en Veiligheid bij elkaar te brengen. Het helpt enorm als er een gemeenschappelijk beleid is”, gaat Manon van Dorst, Samenwerkende gemeenten in toepassing Bibob Omgevingswet, verder. “Daarmee bescherm je de goede ondernemers.” Daarnaast is intergemeentelijke samenwerking belangrijk. Van Dorst heeft ook veel geïnvesteerd in de samenwerking met gemeenten en toezichthouders voor het hele proces. “Bijvoorbeeld in de vorm van integrale controles”, vertelt ze.  

Hoe houd je de energie vast? 

Bonafide ondernemers beschermen, is precies de drijfveer van Cathrien van Bussel, de Kwartiermaker van het BET BES. “Ik ben ervan overtuigd dat het toepassen van de Wet Bibob werkt. Hiermee werk je toe naar een rechtvaardig ondernemersklimaat. Daarvoor wil ik mij blijven inzetten. Het ideale toekomstbeeld: een overkoepelend Bibob Expertise Team BES-gemeenten (BET BES). Het raakt ook aan mijn rechtvaardigheidsgevoel: dat de ene ondernemer zich drie slagen in de rondte werkt, terwijl een andere ondernemer de boel oplicht. Ik wil er alles aan doen om dat te voorkomen”, zegt zij vol vuur. Die passie is nodig, want de toepassing van de Wet Bibob is ingewikkeld. Niet iedere gemeenteambtenaar heeft er evenveel mee te maken, of is zich bewust van de risico’s op ondermijning bij bijvoorbeeld omgevingsvergunningen bouw of subsidieaanvragen.  

Hoe krijg je betrokkenen mee? 

Mark Albers, kwartiermaker Bibob Expertiseteam Gooi en Vechtstreek: “We werken met casuïstiek, waarin signalen van ondermijning worden opgepakt en verkennen nieuwe thema’s, zoals de beoordeling van een subsidieaanvraag. Het gaat erom dat de subsidies bij de juiste mensen terechtkomen. Want als je na vier jaar een miljoen euro moet terugvorderen van een partij, betekent dat dat je vier jaar zaken hebt gedaan met een malafide ondernemer.”  

“Werken aan vertrouwen is ook heel belangrijk”, stelt Douwe Wielenga kwartiermaker van het BET West-Utrecht verder. “Durf de telefoon te pakken en een casus te bespreken met collega’s die ook in het domein zitten. Dat vraagt lef. Dat je je durft te laten helpen door collega’s! Denk aan het kasteel en de slotgracht en doe even de brug omlaag.” 

Tips voor andere gemeenten

• Het begint bij de intentie om de krachten te willen bundelen om van één plus één drie te maken.  
• Intern zijn nodig: management, bestuurders, gemeentesecretaris.  
• Ambtelijk naar elkaar uitspreken: kunnen we dit met elkaar realiseren en zullen we daarin samenwerken?  
• Kijken naar: hoe kan het wel? 
• Durf de telefoon te pakken en een casus te bespreken met collega’s die ook in het domein zitten. 
• Maak ook gebruik van aanwezige expertise bij het RIEC.