‘Repressie is onvoldoende als enige strategie’
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) riep in februari op tot een update van de inrichting van het Nederlandse veiligheidsbestel. Die is niet opgewassen tegen de uitdagingen van nu en de toekomst, vond de VNG. Het lokaal bestuur kan daardoor zijn taken en verantwoordelijkheden op het gebied van openbare orde en veiligheid niet waarmaken. De VNG kondigde toen een breed debat daarover aan. Onderdeel daarvan was de conferentie ‘Het nieuwe verhaal’, die 3 juli plaatvond.
Het veiligheidsbestel is het systeem waarin organisaties, zoals politie, Openbaar Ministerie en burgemeesters, samenwerken om de veiligheid van burgers en de samenleving te beschermen tegen bijvoorbeeld criminaliteit, terrorisme, rampen en crises. Het wordt gevormd door het geheel van organisaties, wetten, bevoegdheden en samenwerkingsafspraken die zorgen voor de veiligheid en openbare orde in een land.
Capaciteit handhaving bereikt haar grenzen – CCV-directeur Patrick van den Brink
Zo’n dertig vertegenwoordigers van het veiligheidsbestel, waaronder ook het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (het CCV) waren aanwezig. Het CCV was vertegenwoordigd door de directeur Patrick van den Brink.
“De centrale gedachte was dat het huidige, sterk repressieve veiligheidsmodel onder druk staat, doordat de vraag naar handhaving blijft groeien terwijl de capaciteit haar grenzen bereikt”, vertelt de CCV-directeur. Dit blijkt ook uit het onderzoek De positie van het lokaal bestuur, verricht in opdracht van de VNG, dat de basis vormde voor de conferentie.
Systeemfout inrichting veiligheidsbestel
De VNG spreekt van een systeemfout bij de huidige inrichting van het veiligheidsbestel: veiligheid wordt vooral gezien als iets wat hersteld moet worden als het al misging, niet als iets wat gebouwd of onderhouden moet worden in de samenleving zelf.
Volgens Van den Brink wordt onderzocht hoe veiligheid anders benaderd kan worden: niet vanuit criminaliteitsbestrijding als vertrekpunt, maar vanuit de ambitie om een veilige, vreedzame en rechtvaardige samenleving te creëren.
Meer aandacht voor preventie criminaliteit
“Repressie blijft noodzakelijk, maar was en is in toenemende mate onvoldoende als enige strategie. Daarom moet meer aandacht uitgaan naar preventie en naar bredere maatschappelijke factoren zoals onderwijs, zorg en de leefomgeving”, zegt Van den Brink, die zelf jarenlang burgemeester was van de gemeente IJsselstein.
De samenleving is veranderd. Er zijn nieuwe veiligheidsproblemen, zoals terrorisme, radicalisering, polarisatie, online criminaliteit, desinformatie en ondermijnende criminaliteit. Deze problemen zijn vaak ingewikkeld en vragen om een goede samenwerking tussen verschillende organisaties. De CCV-directeur: “Uitsluitend harder optreden biedt geen structurele oplossing.”
Bestrijden onveiligheid
Van den Brink licht toe dat de besproken beweging draait om een zogenoemd ‘omkeringsthema’. Daarbij staat niet langer het bestrijden van onveiligheid centraal, maar de gewenste uitkomst: een samenleving waarin mensen prettig en veilig kunnen samenleven. De bijeenkomst moet bijdragen aan het ontwikkelen van nieuwe perspectieven op veiligheid en aan het samenbrengen van partijen die deze verandering kunnen ondersteunen.