Ga naar de inhoud

De aanpak van criminaliteit binnen familienetwerken vraagt om samenwerking tussen verschillende partijen. Geen enkele organisatie heeft volledig zicht op de dynamiek, risico’s en signalen binnen deze netwerken. Gemeenten hebben hierin een regierol en werken samen met verschillende partners.
 
Het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft het onderwerp ‘criminele uitbuiting van minderjarigen binnen gesloten familienetwerken’ bij het CCV belegd. Vanuit deze opdracht helpt het CCV gemeenten en partners bij het versterken van samenwerking, inzicht en handelingsperspectief.

De aanpak van het CCV bestaat uit vier onderdelen:

  • Het Landelijk Platform aanpak uitbuiting binnen familienetwerken
  • Het Strategisch Beraad aanpak uitbuiting binnen familienetwerken
  • Coaching on the job
  • Kennisontwikkeling en overdracht

Het Landelijk Platform is een netwerk van professionals uit gemeenten, hulpverlening, veiligheidspartners en landelijke organisaties. Het doel is om signalen, kennis en inzichten te delen en gezamenlijk thema’s te verkennen die raken aan de hoofdopdracht.

Het platform werkt vraaggestuurd. Professionals brengen thema’s in, delen casuïstiek of signaleren knelpunten. Wanneer meerdere gemeenten tegen dezelfde problemen aanlopen, organiseert het CCV thematische sessies, intervisie of verdiepende bijeenkomsten. Geïnteresseerden in het platform kunnen zich aanmelden door een mail te sturen naar meike.lommers@hetccv.nl.

Wij zetten het Platform op drie manieren in:

  1. Vanuit praktijkervaring

CCV-adviseurs signaleren in gemeenten terugkerende vraagstukken. Wanneer een thema breder speelt, organiseren we een themasessie. Denk aan onderwerpen als vastlopende casuïstiek, knelpunten in samenwerking of de uitwisseling van aanpakken tussen gemeenten.

  1. Op verzoek van deelnemers

Gemeenten en organisaties kunnen zelf thema’s aandragen. Belangrijk is dat er een duidelijke vraag ligt:

  • behoefte aan kennis over een onderwerp
  • inzicht in hoe andere gemeenten dit aanpakken
  • casuïstiek die vraagt om gezamenlijke reflectie

Het CCV organiseert dan een passende sessie, afhankelijk van het onderwerp en het draagvlak binnen het netwerk.

  1. Puzzelteams voor complexe casuïstiek

Bij ingewikkelde situaties kan het CCV een puzzelteam samenstellen: een kleine groep geselecteerde professionals die samen een casus analyseren en handelingsperspectief uitwerken. Dit biedt ruimte voor diepgang, kennisdeling en zorgvuldig meedenken.

Het Strategisch Beraad vormt de bestuurlijke motor achter dit dossier. Het bestaat uit (lokale) bestuurders van de betrokken partijen die deelnemen aan het Landelijk Platform. Hier worden randvoorwaarden besproken die nodig zijn om de aanpak binnen gemeenten en ketenpartners verder te brengen. Het Strategisch Beraad agendeert structurele knelpunten, zoals informatiedeling, verantwoordelijkheidsverdeling of handelingsruimte.

Onderlinge dynamiek

Het Platform en het Strategisch Beraad versterken elkaar. Het Platform brengt signalen, casuïstiek en praktijkervaring in; het Beraad zorgt voor bestuurlijke borging en de benodigde randvoorwaarden. Door deze wisselwerking ontstaat meer samenhang en richting in de landelijke aanpak.

Zijpaden zijn soms nodig

De hoofdopdracht – aanpak van criminele uitbuiting van minderjarigen – kent veel vertakkingen. Professionals lopen in de praktijk tegen situaties aan die buiten de oorspronkelijke opdracht lijken te vallen, maar wel cruciaal zijn om de hoofdopdracht goed uit te voeren. Denk aan informatiedeling, parallelprocessen, veiligheid van professionals, of stagnatie in casuïstiek. Deze thema’s werken we binnen het Platform en het Beraad systematisch uit.

Criminaliteit binnen gesloten familienetwerken vraagt om meer dan standaardaanpakken. Professionals hebben inzicht nodig in dwingende controle, trauma, parallelprocessen en intergenerationele patronen. Het CCV biedt daarom ook Coaching on the Job aan: praktijkgericht, systemisch en afgestemd op de behoefte van de gemeente.

Onze begeleiding kent drie niveaus:

  • Enkelvoudig
    Korte kennissessies, colleges, workshops of webinars met direct toepasbare inzichten
  • Meervoudig
    Kortlopende coachingstrajecten of ondersteuning bij actuele casuïstiek.
  • Intensief
    Diepgaande analyse en begeleiding bij implementatie via werkbijeenkomsten.

We combineren inzichten uit criminologie, sociale psychologie en praktijkervaring met concrete handvatten. Waar nodig kunnen we opschalen via een puzzelteam of signalen bestuurlijk voorleggen aan het Strategisch Beraad. De coachingsactiviteiten worden gefinancierd door het ministerie van Justitie en Veiligheid.

In de uitvoering maken we gebruik van onderdelen uit de integrale werkwijze ongestructureerde problematiek. Begeleiding gedurende het volledige traject van de Integrale werkwijze ongestructureerde problematiek (fase I t/m V) valt buiten deze financiering; gemeenten kunnen het CCV hiervoor apart inhuren.

Integrale werkwijze ongestructureerde problematiek

De integrale werkwijze ongestructureerde problematiek is ontwikkeld door het CCV en partners en richt zich op het voorkomen dat kinderen die opgroeien in criminele families later zelf betrokken raken bij criminaliteit of geweld. De benadering is ecosystemisch: niet alleen het individu staat centraal, maar het hele netwerk eromheen.

Wat houdt systemisch werken in?

  • Je kijkt naar relaties, patronen en machtsverhoudingen
  • Je onderzoekt loyaliteit en invloed binnen én buiten het gezin
  • Je stemt interventies af op het effect op het hele systeem

Kenmerken van de werkwijze

  • Systemisch denken: kijk naar relaties, patronen en netwerken.
  • Samen leren: professionals én familieleden bouwen samen aan oplossingen.
  • Scenario-denken: werk met drie scenario’s → wat als het slechter wordt, gelijk blijft of beter gaat?
  • Moreel kompas: aandacht voor ethiek, waarden en motivatie voor verandering.
  • Flexibel en stap voor stap: geen kant-en-klare oplossing, maar leren in de praktijk.

Resultaatdoelen

  • Doorbreken van intergenerationele risicopatronen
  • Versterking van professionele weerbaarheid en handelingsruimte
  • Ontwikkeling van gezamenlijke taal en gedeeld eigenaarschap
  • Structurele verbeteringen in ketensamenwerking en interventiecapaciteit

Sterktes van de methode

  • Gericht op duurzame gedrags- en systeemverandering
  • Integreert juridische, ethische en maatschappelijke perspectieven
  • Bevordert samenwerking in complexe en moreel beladen situaties
  • Creëert ruimte voor maatwerk en relationele afstemming

Kennis uit het Landelijk Platform, puzzelteams en coaching on the job wordt niet alleen verzameld, maar actief verdiept en weer verder gedeeld. Dat gebeurt via het webdossier, het landelijk platform, het strategisch beraad en coaching on the job. Hierin komen reflectie, kennisdeling en praktijkervaring samen.

Deze continue leeromgeving zorgt voor:

  • nieuwe inzichten uit actuele casuïstiek
  • innovatie in samenwerking en interventies
  • scherper zicht op randvoorwaarden binnen de keten
  • meer bewustzijn over dwingende controle, trauma en systeemdynamiek
  • aandacht voor parallelprocessen en scenario-denken

Zo ontstaat een dynamisch netwerk waarin professionals niet alleen kennis ontvangen, maar samen nieuwe werkwijzen ontwikkelen voor een duurzame aanpak.