Onderzoek Slim omgaan met Schaarste

Gemeenten herkennen vaak een combinatie van externe en interne factoren. Niet elke factor speelt overal even sterk, maar samen verklaren ze waarom OOV-capaciteit onder druk staat.

• Hoge verwachtingen van burgers, beperkte zelfredzaamheid, verhardende omgangsvormen en de versterkende rol van (social) media.
• Toenemende complexiteit van problematiek en casuïstiek, bijvoorbeeld rond Zorg & Veiligheid. Ook thema’s als demonstraties, overlast rond opvanglocaties, het vuurwerkverbod en het vergroten van maatschappelijke weerbaarheid zorgen voor extra druk.
• De ‘waan van de dag’: onplanbare gebeurtenissen kunnen volgens respondenten tot wel 80% van de tijd opslokken. Planbare maar minder urgente werkzaamheden (zoals beleid actualiseren en prioriteiten monitoren) komen daardoor in de knel, waardoor werken reactiever wordt en de langetermijnvisie naar de achtergrond verdwijnt.
• Toename van juridisering en privacywetgeving binnen OOV-taken (zoals Bibob- en APV-beleid en DPIA’s) vraagt om specifieke juridische expertise die bij kleinere gemeenten niet altijd beschikbaar is.
• Het OOV-takenpakket is de afgelopen jaren breder geworden, ook preventief. Daardoor is intensieve samenwerking nodig met veel interne en externe partners.
• Respondenten ervaren dat veel afdelingen ‘zelf het wiel uitvinden’. Kennisdeling gebeurt wel, maar structurele borging van kennis en ervaringen ontbreekt vaak.

• Beperkte capaciteit (fte) in kleine en middelgrote gemeenten: OOV-ambtenaren beschikken vooral over generieke kennis, terwijl specifieke expertise op inhoudelijke thema’s niet altijd beschikbaar is.
• Personeelswisselingen en tijdelijke inhuur: dit vraagt steeds opnieuw inwerken en overdracht; de rol van de teammanager is belangrijk bij positionering en prioritering.
• Organisatie en informatievoorziening: inefficiënte systemen, gebrekkige informatieverwerking en onvoldoende visie op het gebruik van data- en informatiesystemen verhogen de werkdruk.
• Bestuurlijk-politieke dynamiek: druk door (in de beleving van respondenten) een zeer actieve rol van bestuurders, plus politiek gemotiveerde vragen en moties.
• Visie en prioritering: een gebrek aan veiligheidsvisie met bijbehorende keuzes en taakopvatting binnen gemeente en afdeling.
• Specifieke kenmerken van de gemeente: omvang, stedelijk/plattelandskarakter, grensproblematiek, gesloten gemeenschappen of profilering (recreatie, bedrijvigheid, evenementen) kunnen extra veiligheidsvraagstukken opleveren.

1. Regie op het eigen werk (prioriteren, afbakenen en verwachtingen managen).
2. Standaardiseren en automatiseren (processen, sjablonen en informatievoorziening).
3. Samenwerking en opschaling (regionaal organiseren, kennis delen en gezamenlijke uitvoering waar mogelijk).
4. Investeren in training en ontwikkeling, ervaring en een sterk netwerk.