Online aangejaagde ordeverstoringen

Wat is een online aangejaagde ordeverstoring?

Een online aangejaagde ordeverstoring (OAOV) is een verstoring van de openbare orde die online begint of online wordt versterkt. Denk aan oproepen tot rellen of online aankondigingen van illegale evenementen. Berichten op sociale media kunnen ervoor zorgen dat een situatie snel groter wordt.

Wil je meer weten over de rol van sociale media en het herkennen van signalen? De fenomeenkaart van Bureau Regionale Veiligheidsstrategie Midden-Nederland (RVS) geeft achtergrondinformatie en helpt jou en je samenwerkingspartners om het onderwerp beter te begrijpen.

Begrijp het proces

Hoe groeit een online bericht uit tot onrust op straat? En op welke momenten kun je ingrijpen? Het barrièremodel online aangejaagde ordeverstoringen brengt dit proces in kaart. Het model laat per fase zien:

• Welke signalen kunnen wijzen op een mogelijke ordeverstoring
• Welke omstandigheden een ordeverstoring mogelijk maken
• Welke partners een rol kunnen spelen
• Welke maatregelen kunnen helpen om de verstoring te voorkomen of te beperken.

De uitgebreide versie is beschikbaar als je inlogt op barrieremodellen.nl. De toelichting geeft een goed beeld van de mogelijkheden.

Wat kun je doen?

Wil je weten welke maatregelen passen bij jouw situatie? Maak gebruik van de interventietool online aangejaagde ordeverstoringen.

Accepteer de marketing cookies om deze content te bekijken.

Kies eerst de fase waarin de eventuele online aangejaagde ordeverstoring zich bevindt. Daarmee start je de tool. Gebruik daarna de filters om aan te geven wat er speelt en welke partners betrokken zijn. Op basis van die selecties worden de beste interventies voorgesteld uit meer dan vijftig mogelijkheden: van signaleren en communiceren tot juridische interventies. Combineer de filters voor beter maatwerk.

Regionale aanpak

Binnen de City Deal Lokale Weerbaarheid Cybercrime kregen vier projecten in 2025 subsidie om de lokale en regionale aanpak te versterken. Ze bieden praktische hulpmiddelen voor gemeenten: van omgaan met online onrust en juridische mogelijkheden tot online onderzoek en training.

Alkmaar: van onrust op straat naar online onrust

Na de voetbalwedstrijd AZ–Legia Warschau kreeg Alkmaar te maken met een golf aan online haatberichten. Deze casus laat de omgekeerde beweging zien: een fysieke gebeurtenis die online onrust aanjaagt. De ervaringen zijn verwerkt in het handboek Online Orde, met aandacht voor online onderzoek, het duiden van signalen, interventies en samenwerking.

• Lees het praktijkvoorbeeld uit Alkmaar

Utrecht: duidelijkheid over de noodbevelsbevoegdheid

De gemeente Utrecht liet binnen de City Deal een leidraad ontwikkelen over de inzet van de noodbevelsbevoegdheid bij online aangejaagde ordeverstoringen. De leidraad geeft burgemeesters en gemeenten uitleg over de mogelijkheden en grenzen van artikel 175 van de Gemeentewet. Met een juridisch kader, praktijkvoorbeelden en stappen voor besluitvorming helpt de leidraad om een zorgvuldige afweging te maken. Alle Nederlandse gemeenten kunnen de leidraad gebruiken.

Lees meer over de inzet van een noodbevelsbevoegdheid

Midden- en Oost-Nederland: visie gemeentelijk online onderzoek

Bureau Regionale Veiligheidsstrategie (RVS) en het Veiligheidsnetwerk Oost-Nederland onderzochten met NHL Stenden Hogeschool, Pro Facto en Hooghiemstra & Partners hoe gemeenten online onderzoek uitvoeren en welke kennis zij daarover hebben. Dit leverde een rapport met de resultaten en een praktische gespreksleidraad op. Deze helpen gemeenten om verantwoord online onderzoek te doen.

Met de leidraad bespreken gemeenten vóór de start of en hoe zij online onderzoek willen doen: stap 0. Doe dit in een rustige periode, waarneer er nog geen verstoring van de openbare orde is. Bespreek het doel, de noodzaak en de rol van de gemeente. Kijk ook of de omvang van het onderzoek past bij het doel, bij informatie die je buiten het internet verzamelt en bij de samenwerking met politie, jongerenwerk en andere partners. Met de leidraad kunnen medewerkers van openbare orde en veiligheid (OOV), communicatie, privacy en juridische zaken dit gesprek samen met de burgemeester voeren.

Noord-Nederland, Rotterdam en Oost-Brabant: interactieve training

De werkgroep Cyberveiligheid Noord-Nederland, VeiligheidsAlliantie regio Rotterdam (VAR) en het Regiobureau Integrale Veiligheid Oost-Brabant ontwikkelden een interactieve training. Met de interactieve training bereid je je voor op online aangejaagde ordeverstoringen. Je begint met een e-learning. Daarna oefen je in kleine groepen met een serious game. Samen bespreek je welke keuzes je kunt maken en hoe je met partners samenwerkt.

Bekijk de interactieve training

Verdieping

In het documentenoverzicht vind je onderzoeken, handreikingen en andere publicaties over online aangejaagde ordeverstoringen. Je vindt er onder meer informatie over:

• Samenwerkingsafspraken: hoe maak je met politie en andere veiligheidspartners duidelijke afspraken over de aanpak?
• Gemeentelijk online onderzoek: welke rollen, werkprocessen en bestuurlijke en ethische afwegingen zijn belangrijk?
• Signalerend openbronnenonderzoek: welke kennis, vaardigheden en randvoorwaarden zijn nodig voor een verantwoorde aanpak?

Contact en juridische vragen

De juridische werkgroep van het CCV brengt experts samen om vraagstukken rond online aangejaagde ordeverstoringen te bespreken. Heb je een juridisch vraagstuk, dan kun je die indienen bij de werkgroep via CCV-adviseur Lienke Hutten via lienke.hutten@hetccv.nl of 06 12 05 66 91. Ook voor andere vragen rondom de aanpak van online aangejaagde ordeverstoringen kun je bij Lienke terecht.