Aanpak Nypels, Wijkersloot – gemeente Nieuwegein

Laatst gewijzigd op: 20-04-2026

Dit project gaat over aanpak van ondermijning per gebied, waarbij wordt gekeken hoe criminaliteit en illegale praktijken lokaal kunnen worden aangepakt.

In 2017 startte de gemeente Nieuwegein samen met partners uit het zorg- en veiligheidsdomein met de integrale Aanpak Nypels. De aanpak draait om de vier hoogbouwflats op het Nypelsplantsoen in de wijk Wijkersloot. We spreken de bevlogen Nynke Joustra (projectleider Openbare Orde en Veiligheid, gemeente Nieuwegein) en Jeroen Alberts (senior medewerker Buurtaanpak Zorg en Veiligheid, gemeente Nieuwegein) over hoe en waarom hun aanpak werkt voor de bewoners van het Nypelsplantsoen.

Ontstaan: overlast van jeugdgroep en veel losse leefbaarheidsinterventies, maar geen duurzaam resultaat

Al jaren zijn er zorgen over het Nypelsplantsoen, waar een criminele jeugdgroep sfeerbepalend was: bewoners voelden zich onveilig. De jongeren hingen in en rond de flats en vielen bewoners lastig. “Sommige bewoners waren regelmatig getuige van strafbare feiten, zoals diefstal, heling en bedreigingen”, aldus Joustra en Alberts. Er heerste ook een bepaalde sfeer van controle door criminaliteit. Zo signaleerden bewoners elkaar (bijvoorbeeld fluitsignalen) zodra ‘buitenstaanders’ of politie zich begaven op het plantsoen.

Wijkersloot is een buurt waar al veel en bijzondere aandacht voor de leefbaarheid is vanuit bijvoorbeeld welzijnsorganisaties, politie, de gemeente en de woningcorporatie. Joustra en Alberts: “Al deze partijen hebben altijd naar eer en geweten datgene gedaan op het Nypelsplantsoen waarvan zij dachten dat het goed was.”

Deze inzet leidde onvoldoende tot een duurzame verbetering van de leefbaarheid, constateerde de gemeente. In 2017 kaartten Nynke en Jeroen hun zorgen aan in een gesprek met de burgemeester. “We hadden het idee dat we het anders moesten aanpakken dan dat we tot dan toe gedaan hadden.”

Wat is Aanpak Nypels?

Door verbindend samenwerken, contact met wijkbewoners en leefbaarheidsgesprekken probeert de gemeente met de Aanpak Nypels inzicht te krijgen in de ernst en complexiteit van de problematiek, het vertrouwen van bewoners te winnen en een duurzame verandering van de buurt te realiseren.

Hoewel bekend was dat er een criminele jeugdgroep actief was en dat er leefbaarheidsproblematiek speelde onder bewoners, wist de gemeente niet goed wat er verder speelde in het flatblok. “We hebben als eerste een globale analyse gemaakt per flatblok, algemeen en anoniem: hoeveel procent van de huishoudens heeft een huurachterstand, politiecontact, of problemen met de leerplicht?”

Uit de analyse bleek dat gemiddeld 35% van de bewoners per flatblok bekend was met multiproblematiek. “Die andere 65% konden we niet duiden. Dan zou het dus in theorie mee kunnen vallen, maar dat was niet wat we feitelijk zagen in de buurt.”

De eerste stap was dus om meer inzicht te krijgen in wat er speelt in de flats en om antwoord te geven op vragen als: “Hoe kunnen we achter de voordeur komen bij bewoners? En vanuit dat contact enerzijds resultaten boeken op huisnummerniveau, en anderzijds aan methodiekontwikkeling doen om hetgeen we hier doen ook elders te kunnen toepassen?” Er wordt steeds gekeken naar hoe men uit de praktijk van de aanpak lessen kan trekken voor
de betrokken organisaties. “De kern is dat we geen kilo’s beleidsnota’s maken, maar bezig zijn met bewoners.”

Al doende werd een model van verbindend samenwerken ontwikkeld. Het model kent vier stappen:

signalen ophalen door aanwezig te zijn in de buurt
via de huisbezoeken en via partnerorganisaties
trends en signalen uit gesprekken halen
de ontwikkelingen naar grote lijnen vertalen: “samen met bewoners kijken naar wat we daarmee kunnen”
terugkoppelen

Het terugkoppelen van acties naar bewoners is een belangrijk onderdeel van de aanpak. “Hoe meer je laat zien: ‘we horen je en we doen daar wat mee’, hoe meer vertrouwen je wint. Als iets niet lukt of op dat moment niet mogelijk is, dan koppelen we dat ook terug.”

Hoe verloopt het proces van de Aanpak Nypels?

Na de analyse startte de Aanpak Nypels eind 2017 met het bezoeken van 15 adressen op het Nypelsplantsoen: “Gewoon aanbellen en met de bewoners praten over hoe zij het wonen en leven in de flat ervaren, waar ze kansen zien en waar hun talenten zitten.” Soms geven de gesprekken aanleiding om direct iets te doen met een signaal, of om het verder uit te zoeken.

Steeds wordt teruggekoppeld naar de bewoners wat het team van de Aanpak Nypels heeft gedaan na het gesprek. “We laten zien wat we doen en dat creëert vertrouwen: een van onze primaire taken.” En dat is nodig, want: “Bewoners zijn heel wantrouwend richting de gemeente en instanties. We benadrukken expliciet dat wij van Aanpak Nypels zijn en niet van de gemeente, bijvoorbeeld.”

Resultaten aanpak ondermijnng

Inmiddels is met deze aanpak ongeveer 75 procentvan de 360 adressen op het Nypelsplantsoen bezocht. “Bewoners klampen ons nu ook zelf aan. Dat zijn positieve signalen. Bijvoorbeeld mensen die zich zorgen maken over hun buren of mensen die aangeven zelf hulp nodig te hebben.”

Binnen de Aanpak Nypels ligt de focus op zorg, veiligheid en fysieke maatregelen. “De resultaten zijn heel divers. Enerzijds gaat het om hele concrete ondersteuning op huisnummerniveau, maar we zien ook ontwikkeling op grote lijnen.” Nynke en Jeroen constateren bijvoorbeeld dat er veel hulp en ondersteuning aanwezig is op het Nypelsplantsoen.

Maar toch heeft dat niet altijd het gewenste effect: “Een poosje geleden zat ik op de bank bij een gezin met een jongen die tot de ‘jonge aanwas’ behoort. Daar waren zeven hulpverleners bij betrokken. Toen we de moeder vroegen wat het had opgebracht, zei ze: ‘Ik heb op zolder een doosje staan met alle rapportages. Maar geen idee wat er nu verbeterd is.’ Dat is verdrietig.”

Aanpak Nypels organiseert ook ondersteuning op collectief niveau. “We hebben bijvoorbeeld veel alleenstaande moeders gesproken die bijna unaniem aangeven dat ze zich zorgen maken over het klimaat waarin hun kinderen opgroeien. Ze weten niet goed hoe daarmee om te gaan. Vanuit de aanpak zochten we samenwerking met het RIEC Midden Nederland en hebben we een moedertraining opgezet.”

Betrokken partners Aanpak Nypels

Het kernteam van de Aanpak Nypels bestaat in de basis uit de gemeente Nieuwegein, de woningbouwcorporatie (Mitros), de politie en de lokale welzijnsorganisatie (MOvactor). “We hebben een relatief klein kernteam van negen personen. Dat is behapbaar. Ieder lid heeft de taak om naar zijn of haar organisatie terug te nemen wat we hier doen en leren.”

Bij de interventies die voortvloeien uit de aanpak, worden ook andere belangrijke organisaties betrokken (denk aan scholen of lokale ondernemers). “Per huisnummer kijken we wie er nog meer betrokken is of moet worden. Maar ook welke partners zich er beter niet mee kunnen bemoeien.”

Daarnaast is er een stuurgroep onder leiding van de burgemeester. “Zo kunnen we heel snel reageren op basis van onze signalen.” De groep die beslissingen neemt, krijgt bewust informatie over elk geval.. “Op die manier kunnen we de bestuurder meenemen wat er daadwerkelijk gebeurt in het gebied waar je werkt. Wat bedenken wij op papier? En hoe komt dat over op bewoners? Dat geeft bijzondere inzichten.”

Het laat zien wat voor gevolgen beleid kan hebben. “Een van de mooiste ontwikkelingen die we hierdoor hebben meegemaakt is dat er bestuurlijk voor gekozen is het geen project te laten zijn. Je kunt niet in 4 jaar bereiken wat we hier willen bereiken.” In plaats daarvan krijgt de Aanpak Nypels de kans om te ontwikkelen en te groeien, met als uitgangspunt: ‘de burger is de basis’.

Succesfactoren aanpak Aanpak Nypels

Een van de succesfactoren van de aanpak is goed contact met inwoners: “Op het Nypelsplantsoen werken leefbaarheidsgesprekken heel goed. We zeggen niet dat dit overal werkt.” Ze gaan in gesprek met bewoners zonder eigen agenda, “we hebben geen vragenlijst”.

Het echte en open contact met de inwoner levert ontzettend veel informatie op en is een belangrijk element van de aanpak. Een andere succesfactor is ‘verbindend samenwerken’. “Op het moment dat een inwoner een vraag stelt, dan komt niet de reactie ‘daar ben ik niet van’. Nee, wij zijn met elkaar van de vraag van de inwoner.” Het is ook belangrijk dat de gemeente meer helpt en niet altijd de leiding heeft : “Iedereen is een puzzelstukje.”

Verder vinden Joustra en Alberts het belangrijk dat je gelooft in waar je mee bezig bent. “Wij staan voor onze aanpak.” Dit helpt bij het aangaan van discussies met kritische partners. “Ik zou ook zeggen: kom eens kijken bij ons. Veel informatie over deze aanpak kun je niet opschrijven. Dat moet je meemaken.”

Knelpunt Aanpak Nypels: vasthouden

Een uitdaging van deze manier van samenwerken is om die houding vast te houden. Een knelpunt is dan ook dat betrokken personen terugvallen in hun oude manier van werken. “Als je deze manier van werken niet gewend bent, dan kan het spannend zijn om je aan te passen. Dan is het makkelijker om tegen die aanpak aan te schoppen dan om het te omarmen.” Als reactie hierop wordt er steeds opnieuw gereflecteerd op de aanpak en het doel. “Het gaat uiteindelijk om resultaten, niet over processen.”

Bron: Ondermijning in de wijk – 10 inspirerende aanpakken (Platform31 en het CCV, 2022)