Gebiedsgerichte aanpak van ondermijning

Door goed samen te werken met verschillende afdelingen en organisaties, kunnen gemeenten en partners gerichter ingrijpen bij een aanpak van ondermijning en werken aan een sterke en blijvende aanpak. Zo wordt gebouwd aan blijvende weerbaarheid.

Kracht van aanpak georganiseerde criminaliteit per gebied

Bij een gebiedsgerichte aanpak kijk je niet alleen naar één pand, persoon of gebeurtenis, maar naar het hele gebied. Denk aan een wijk, straat, bedrijventerrein of buitengebied. Door samen in beeld te brengen wat er speelt, waar risico’s zitten en welke partners nodig zijn, ontstaat een aanpak die past bij de praktijk van dat gebied.

Deze manier van werken helpt ook om patronen te herkennen. Problemen staan vaak niet op zichzelf. Achter signalen van ondermijning liggen vaak bredere vragen rond leefbaarheid, veiligheid, sociale kwetsbaarheid en economische kansen. Door die samenhang te bekijken, kun je beter bepalen waar je begint en wat nodig is om echt verschil te maken.

Structurele aanpak ondermijning in gebied

Wie alleen reageert op wat zichtbaar is, pakt vaak het gevolg aan en niet de oorzaak. Een maatregel op één locatie kan nodig zijn, maar is meestal niet genoeg. Zonder bredere aanpak blijft de voedingsbodem bestaan of duiken problemen ergens anders in het gebied opnieuw op. Door naar het gebied als geheel te kijken, kan je gerichter werken aan een structurele oplossing.

Dat vraagt om een aanpak die verder gaat dan toezicht of handhaving alleen. In een gebied kunnen verschillende signalen tegelijk spelen. Denk aan leegstand, misbruik van panden, zorgelijke situaties in gezinnen, overlast op straat of druk op ondernemers. Dan is een brede blik nodig.

Samenwerken aan een gedeeld beeld

Een aanpak per gebied tegen ondermijning werkt alleen als de professionals vanuit hun verschillende achtergronden goed samenwerken, een zogenaamde multidisciplinaire aanpak. Ondermijning raakt vaak meerdere domeinen tegelijk.

Daarom is het belangrijk dat de afdelingen zoals openbare orde en veiligheid, toezicht en handhaving, vergunningverlening, Burgerzaken en het sociaal domein hun kennis en signalen met elkaar delen. Ook externe partners kunnen daarbij een rol spelen, zoals de politie, woningcorporaties, inspecties of zorgpartners.

Een multidisciplinaire aanpak geeft een rijker beeld van wat er speelt. Verschillende partners zien namelijk verschillende signalen, bijvoorbeeld op straat, in toezicht, bij vergunningen, in de zorg of via meldingen. Door die inzichten samen te brengen, kunnen partners beter inschatten wat er aan de hand is en gerichter samen handelen.

Samen acties tegen ondermijning afstemmen

Dit betekent dat partners niet alleen samenwerken, maar ook samen kijken naar de situatie, dezelfde doelen kiezen en hun acties op elkaar afstemmen. In deze integrale aanpak spreek je samen af wat het probleem is, wat je wilt bereiken en wie welke rol pakt. Zo voorkom je losse acties naast elkaar en werk je vanuit één duidelijke lijn.

In de praktijk betekent dit bijvoorbeeld dat handhaving, zorg, communicatie, toezicht en bestuurlijke maatregelen elkaar versterken. De ene interventie stopt een acuut risico. Een andere maatregel verkleint de kans dat het probleem terugkomt. Juist die combinatie maakt een aanpak sterker en duurzamer.

Samenhang tussen gebiedsgericht, multidisciplinair en integraal werken, zijn begrippen die bij elkaar horen, maar niet hetzelfde betekenen.

• Een gebiedsgerichte aanpak gaat over de plek: je werkt vanuit een gebied waar signalen en problemen samenkomen.
• Een multidisciplinaire aanpak gaat over de samenwerking: meerdere disciplines en organisaties brengen kennis, signalen en instrumenten samen.
• Een integrale aanpak gaat over de samenhang: partners stemmen hun analyse, keuzes en uitvoering op elkaar af, zodat de aanpak één geheel vormt.

Regie en samenwerking in de lokale praktijk

Deze manier van werken vraagt om regie, scherpe keuzes en vertrouwen tussen partners. Gemeenten hebben daarbij vaak een belangrijke rol als verbinder en regisseur. Zij kunnen partijen samenbrengen, zorgen voor een gedeeld beeld van het gebied en helpen om acties op elkaar aan te laten sluiten.

Daarbij helpt het om steeds dezelfde vragen te stellen. Wat speelt hier echt? Welke signalen zien we? Welke partners hebben we nodig? Waar willen we over een jaar verschil zien? En welke combinatie van maatregelen past daarbij? Zo wordt een gebiedsgerichte aanpak niet iets tijdelijks, maar een manier van werken.

Kennis en ondersteuning van het CCV

Het CCV ondersteunt gemeenten en hun partners bij de gebiedsgerichte aanpak van ondermijning. In dit webdossier kun je terecht voor:

• Instrumenten
• Praktijkvoorbeelden
• Podcastserie over de gebiedsgerichte aanpak
• (Online) bijeenkomsten.