Het Cybercrimineel Toneel biedt frisse blik op cybercrimepreventie voor senioren

Hoe vergroot je de digitale weerbaarheid van senioren als traditionele voorlichting niet altijd voldoende effect heeft? Binnen de City Deal Lokale Weerbaarheid Cybercrime onderzocht social designer en kunstenaar Femke Hoppenbrouwer deze vraag vanuit een verrassend perspectief. Haar ontwerptraject is inmiddels afgerond en levert een vernieuwende manier op om het gesprek over online criminaliteit te voeren met Het Cybercrimineel Toneel.

Kruip in de huid van een cybercrimineel

Voor haar ontwerp ontwikkelde Hoppenbrouwer met Het Cybercrimineel Toneel een creatieve werkvorm waarin deelnemers zich verplaatsen in de rol van een cybercrimineel.

De aanleiding daarvoor is een opvallend inzicht: cybercriminelen zijn vaak bijzonder creatief. Ze schrijven overtuigende scripts, improviseren tijdens gesprekken en weten feilloos in te spelen op emoties. Vaardigheden die, net als scripts, ook binnen het theater centraal staan.

Met zelfontwikkelde toneellessen, gebaseerd op echte belscripts van cybercriminelen, ervaren deelnemers hoe online oplichters te werk gaan. Niet door er alleen over te horen, maar door zelf in een veilige omgeving te oefenen en te ontdekken welke technieken worden gebruikt. Juist deze ervaringsgerichte aanpak helpt deelnemers om signalen van oplichting beter te herkennen.

Ander perspectief op voorkomen online criminaliteit

De kracht van het ontwerp zit in het doorbreken van bestaande beelden. Het Cybercrimineel Toneel laat zien dat cybercriminelen niet altijd voldoen aan het stereotype van de anonieme hacker achter een scherm.

Tegelijkertijd doorbreekt het concept het beeld van senioren als uitsluitend kwetsbare slachtoffers. Door deelnemers zelf de rol van oplichter aan de telefoon te laten spelen, ontstaat een open gesprek over online veiligheid, weerbaarheid en menselijk gedrag.

Deze ontwerpbenadering sluit goed aan bij de ambitie van de City Deal Lokale Weerbaarheid Cybercrime om naast bestaande preventiemaatregelen ook ruimte te maken voor nieuwe perspectieven en innovatieve interventies.

Ontwerpend onderzoek binnen de City Deal

Hoppenbrouwer is een van de drie ontwerpers die binnen de City Deal Lokale Weerbaarheid Cybercrime aan de slag gingen met de vraag hoe senioren beter beschermd kunnen worden tegen online criminaliteit. Via ontwerpend onderzoek kregen zij de ruimte om bestaande aannames ter discussie te stellen, nieuwe invalshoeken te verkennen en te experimenteren met andere vormen van preventie.

In deze periode ronden ook de andere ontwerpers hun traject af. Hun inzichten en ontwerpen dragen bij aan de verdere ontwikkeling van inspirerende, mensgerichte aanpakken waarmee gemeenten en hun partners de digitale weerbaarheid van senioren kunnen versterken.