Q&A leercirkel 3

Omdat je signalen dat een jongere de verkeerde kant op dreigt te gaan zo vroeg mogelijk wilt zien. Hoe eerder je handelt, hoe groter de kans dat een jongere betere keuzes kan maken en erger wordt voorkomen. 

• Jongeren zijn 24/7 online. 

• De drempel om online criminaliteit in te gaan is lager dan offline. 

• Jongeren bewegen zich in fluïde netwerken: groepen wisselen voortdurend van samenstelling. 

• Ongeveer 75% van de jeugdige delicten wordt in groepsverband gepleegd. 

• Trends uit cijfers (dalende jeugdcriminaliteit) worden niet altijd herkend in de praktijk. 

Uit onderzoek van Bureau Beke (Een scherpe blik op steekwapenproblematiek) blijkt dat de meeste jongeren geen steekwapen dragen. 

Criminele jongeren dragen vaker wapens als onderdeel van straatcultuur, status en om te intimideren. 

Niet‑criminele jongeren dragen soms wapens omdat zij zich onveilig voelen of indruk willen maken, meestal zonder intentie om ze te gebruiken. 

Vroegsignalering is een bouwsteen in de aanpak van risicojongeren. Het begint met: 

• bewust worden van signalen 

• goed waarnemen 

• en signalen samen bespreken met partners in het sociaal en veiligheidsdomein. 

Aansluiten bij bestaande overlegstructuren (zoals jeugd‑ of veiligheidsoverleggen) is daarbij belangrijk. 

Met partners maak je afspraken over: 

• het doel van gegevensdeling 

• welke informatie je deelt 

• hoe de signaleringsroute is ingericht 

Zorgvuldigheid en verantwoording zijn hierbij essentieel.

Er zijn twee startpunten: 

• Signalering bij één jongere
  → bespreking via bijvoorbeeld jeugdoverleg of vroegsignaleringsoverleg. 

• Signalering bij een groep jongeren
  → volgen van het 7‑stappenmodel en bespreking in het jeugdgroepenoverleg. 

Voor beide routes zijn duidelijke samenwerkingsafspraken nodig binnen de wettelijke kaders.

Het 7‑stappenmodel is een landelijk gebruikte aanpak voor problematische jeugdgroepen en fluïde netwerken, gebaseerd op samenwerking tussen burgemeester, politie, OM en jongerenwerk. 

De stappen zijn: 

• Signalen over groepsgedrag delen 

• Beoordelen groepsgedrag 

• Groepsduiding en concept plan van aanpak opstellen 

• Adviseren en prioriteren 

• Aanvullen en vaststellen plan van aanpak  

• Uitvoeren en monitoren plan van aanpak 

• Afschalen en evalueren

De procesregisseur OOV vervult hierin een centrale rol. 

 Bekijk het 7-stappenmodel aanpak jeugdgroepen. 

Gegevens worden alleen gedeeld als de noodzaak is vastgesteld. 

Er wordt gewerkt volgens de principes van dataminimalisatie. 

Een (concept)convenant helpt om vast te leggen welke gegevens met wie en waarom worden gedeeld. 

Meer hierover staat in de handreiking Vroegsignalering: Zó krijg je samen zicht op jongeren – Wegwijzer – Jeugd en Veiligheid

De online en offline leefwereld van jongeren lopen naadloos in elkaar over. Online informatie, verzameld door bijvoorbeeld wijkagenten en jongerenwerkers (binnen hun beroepscode), is een belangrijke aanvulling op offline signalen. 

Voorbeelden van online signalen zijn: 

• seksueel grensoverschrijdend gedrag 

• online fraude 

• intimidatie en agressie (met wapens) 

• online aangejaagde ordeverstoringen 

• illegale (wapen)handel 

• cybercriminaliteit  

• radicalisering en extremisme  

Afhankelijk van het signaal kun je: 

• online reageren (bijvoorbeeld via een DM) 

• offline actie ondernemen (bijvoorbeeld de jongere opzoeken) 

 Meer voorbeelden staan in de routekaart Samenwerken bij online jeugdcriminaliteit.

• Elke partner heeft eigen wettelijke taken en bevoegdheden. 

• Jongerenwerkers hebben een beroepscode; politie heeft andere bevoegdheden. 
• Privacyregels zijn online hetzelfde als offline. 

Ongeacht privacyregels: 

• Kindermishandeling of huiselijk geweld → melden bij Veilig Thuis 

• Strafbare feiten of gevaar voor openbare orde en veiligheid → politie 

• Acuut veiligheidsrisico → juiste bevoegde instantie 

• Bespreek jongeren zoveel mogelijk geanonimiseerd 

• Bespreek signalen ook met jongeren en ouders 

• Sommige signalen moet je altijd melden 

• Politie vormt een schakel tussen sociaal domein, veiligheidsdomein en onderwijs 

• Online werken = dezelfde privacyregels als offline werken