Jongeren zien leeftijdsgenoten strafbare klusjes doen

Uit onderzoek blijkt dat vier op de tien jongeren in Groningen, Drenthe en Friesland leeftijdsgenoten kennen die weleens criminele klusjes uitvoeren voor anderen. Ze herkennen de signalen van criminele uitbuiting in hun omgeving. Dit blijkt uit onderzoek van het Sociaal Planbureau Groningen en Trendbureau Drenthe. “Het onderzoek laat duidelijk zien dat jongeren behoefte hebben aan praktische ondersteuning om sterker te staan in situaties, waarin zij door anderen worden benaderd voor strafbare klusjes”, aldus Siènne Cullen, adviseur jeugd van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (het CCV).

Voor veiligheidsprofessionals bieden de resultaten van het onderzoek volgens de CCV-adviseur waardevolle inzichten. “Omdat het geschreven is vanuit de leefwereld van de jongeren”, zegt ze. Klusjes waarover het gaat zijn bijvoorbeeld het verkopen of wegbrengen van vapes of drugs. Jongeren geven aan dat zij dit vooral merken doordat leeftijdsgenoten erover praten, opscheppen of berichten delen op sociale media. Ook gedragssignalen worden genoemd, zoals vaker laat buiten zijn, geheimzinnig doen, contact met onbekenden of het hebben van nieuwe vrienden.

Het onderzoek toont:

• Hoe jongeren criminele uitbuiting signaleren
• Hoe zij online en offline worden benaderd
• Welke motieven zij zien bij leeftijdsgenoten om op criminele aanbiedingen in te gaan
• Welke ondersteuning zij nodig hebben om weerbaarder te worden.

“Daarmee vormt het rapport een belangrijke aanvulling op bestaande (praktijk-)kennis”, aldus Cullen.

Bijna een kwart van de jongeren ziet online wervingsberichten voor klusjes, die mogelijk strafbaar zijn, vooral via Snapchat. Ruim 12% van de jongeren is persoonlijk benaderd, meestal door een onbekende, om delicten te plegen.

Motieven jongeren

Jongeren benoemen zelf verschillende motieven waarom leeftijdsgenoten ingaan op dergelijke criminele verzoeken. Twee factoren worden het vaakst genoemd: sociale waardering en geld. Status, stoer doen en erbij willen horen spelen volgens jongeren een grote rol. Daarnaast vinden jongeren dat het vooruitzicht van snel geld een belangrijke motivatie is. Ook noemen zij dat sommige jongeren beïnvloedbaar zijn door druk vanuit anderen of door een minder stabiele thuissituatie.

Deze motieven laten zien dat sociale dynamiek en economische verleiding belangrijk zijn in het beslissingsproces van jongeren. Voor professionals is het waardevol dat jongeren deze motieven zelf benoemen, omdat dit kan helpen bij de aanpak van het probleem en het geven van voorlichting.