Gemeente Alkmaar deelt lessen over online onrust na AZ – Legia

Romy van den Heerik en Desirée van Kampen van de gemeente Alkmaar vertelden op 12 maart tijdens de bijeenkomst van de juridische werkgroep online aangejaagde ordeverstoringen over hun ervaring met de online onrust na de voetbalwedstrijd AZ – Legia. De bijeenkomst gaf gemeenten ruimte om samen te kijken naar de juridische en praktische vragen die deze situatie oproept.

Juridische werkgroep voor gemeenten

De juridische werkgroep van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (het CCV) komt vier keer per jaar bijeen. In deze werkgroep zitten experts van gemeenten, politie, overheid en wetenschap. Samen bespreken zij juridische vragen over online aangejaagde ordeverstoringen. Denk aan de inzet van bestuurlijke, civiele en strafrechtelijke maatregelen. Het doel is om gemeenten te helpen bij deze nieuwe uitdagingen. De deelnemers delen ervaringen uit de praktijk en kijken hoe bestaande wetten en middelen kunnen worden ingezet bij online aangejaagde ordeverstoringen.

Online onrust na voetbalwedstrijd

De presentatie van de gemeente Alkmaar ging over de situatie na de voetbalwedstrijd AZ – Legia Warschau op 5 oktober 2023. Na ongeregeldheden rond de wedstrijd ontstond ineens veel onrust online. Op social media verschenen veel berichten met een dreigende of hatelijke toon. Veel van die berichten waren gericht op de burgemeester van Alkmaar. Zij kreeg online veel kritiek. Ook ondernemers in Alkmaar kregen negatieve reviews.

Opvallend was dat de online onrust snel en onverwacht opkwam. Er was geen duidelijke aanloop. Ook was er op dat moment geen nieuwe verstoring meer op straat. Daardoor was het moeilijk om bestaande crisismaatregelen te gebruiken.

Van ervaring naar handvatten

Na deze gebeurtenis liet de gemeente Alkmaar onderzoek doen naar de aanpak van de situatie. De lessen uit dit onderzoek zijn verwerkt in het Handboek Online Orde, mede gefinancierd door de City Deal Lokale Weerbaarheid Cybercrime. Dit handboek geeft gemeenten praktische handvatten. Het gaat onder andere in op het fenomeen online onrust, de juridische mogelijkheden voor online onderzoek en de rollen van verschillende organisaties. Ook beschrijft het een aanpak voor verschillende fases: voorbereiding, crisis en nazorg. Een praktisch hulpmiddel hierbij is EHBOO: Eerste Hulp bij Online Onrust. Dit stappenplan helpt gemeenten om sneller en gestructureerd te handelen wanneer online onrust ontstaat.

Samen leren

Tijdens de juridische werkgroep werd ook gesproken over bestuurlijke visie, samenwerking en de mogelijkheden voor online monitoring. Door dit soort praktijkvoorbeelden te bespreken, helpt de werkgroep gemeenten om beter voorbereid te zijn op online aangejaagde ordeverstoringen. Heb je vragen naar aanleiding van deze werkgroep of de aanpak van online aangejaagde ordeverstoringen, neem dan contact op met CCV-adviseur Lienke Hutten: lienke.hutten@hetccv.nl.

Romy van den Heerik en Desirée van Kampen van de gemeente Alkmaar.