Fictieve gegevens zetten cybercriminelen op het verkeerde been
Persoonsgegevens zijn waardevol voor cybercriminelen. Met een naam, leeftijd, woonplaats en telefoonnummer kunnen zij bepalen wie mogelijk kwetsbaar is voor een digitale babbeltruc of phishing. Mediakunstenaar Roos Groothuizen ontwikkelde daarom de SeniorSona. Deze browserplugin helpt mensen op een andere manier denken over het online delen van hun persoonsgegevens en om hier meer grip op te krijgen.
Persoonsgegevens interessant voor cybercrimineel
Bij het aanmaken van een online account worden vaak allerlei persoonsgegevens gevraagd. Denk aan een volledige naam, woonplaats, telefoonnummer en geboortedatum. Voor veel mensen voelt het invullen daarvan als een normale stap. Maar voor online criminelen kunnen deze gegevens interessant zijn. Ze kunnen worden misbruikt om profielen te maken en mensen te selecteren die mogelijk een aantrekkelijk doelwit zijn voor andere (fraude) delicten.
De SeniorSona draait dit principe om. Met één klik kan de gebruiker fictieve gegevens van een ander invullen. Zo ben je online bijvoorbeeld niet jezelf, maar ‘Miep uit 1949’ of ‘Anton uit 1956’. De gegevens zijn niet echt, maar geven wel de mogelijkheid om een account of formulier in te vullen waar persoonlijke informatie wordt gevraagd. Ook wie zelf geen senior is, kan meedoen. Als veel mensen zich online met een fictieve leeftijd van 65 jaar of ouder aanmelden, wordt leeftijd een minder betrouwbaar aanknopingspunt voor criminelen. Zo kunnen internetgebruikers samen bijdragen aan de bescherming van ouderen.
Data minder bruikbaar maken
De aanpak van Groothuizen heet data obfuscation. Dat betekent dat je gegevens minder bruikbaar maakt door er bewust verwarring in te brengen. Als persoonsgegevens niet betrouwbaar zijn, wordt het voor een online crimineel moeilijker om op basis van leeftijd slachtoffers te selecteren. De SeniorSona richt zich daarmee op een ander onderdeel van online criminaliteit: niet alleen op wat een mogelijk slachtoffer doet, maar op de gegevens die voorafgaand aan een online delict worden verzameld.
Wie is verantwoordelijk voor digitale veiligheid?
De SeniorSona roept ook de vraag op wie verantwoordelijk is voor digitale veiligheid. Inwoners krijgen vaak het advies om voorzichtig om te gaan met hun persoonsgegevens. Tegelijkertijd vragen websites en online diensten regelmatig om gegevens die niet altijd noodzakelijk lijken voor de dienst die zij aanbieden. Volgens Groothuizen verdienen ook die partijen aandacht. Want hoe meer persoonlijke informatie wordt verzameld, hoe meer informatie beschikbaar is voor partijen die deze gegevens willen gebruiken of misbruiken.
Interessant voor gemeenten
Voor gemeenten biedt de SeniorSona een nieuwe invalshoek om naar digitale weerbaarheid te kijken. Bewustwording kan verder gaan dan inwoners vertellen welke gegevens zij wel of niet moeten delen. Het gesprek kan ook gaan over waarom gegevens worden gevraagd, welke gegevens nodig zijn en wat er daarna mee gebeurt.
De SeniorSona is ontwikkeld binnen het ontwerpend onderzoek van de City Deal Lokale Weerbaarheid Cybercrime. Het project laat zien hoe een creatieve blik kan leiden tot nieuwe ideeën voor het versterken van digitale weerbaarheid van senioren. Bekijk dit project in de database. Voor meer informatie over dit project kunnen gemeenten contact opnemen met Tom Weijers, CCV-adviseur op het thema Cyber & senioren.