Den Bosch zet DOL succesvol in tegen ondermijning

Madelon, inspecteur bijzondere wetten in Den Bosch zag direct de kracht van het Digitaal Opkopers Loket (DOL). Drie jaar later zijn de resultaten zichtbaar in de stad. Tegelijkertijd ziet zij een belangrijke uitdaging: bij streng toezicht wijken criminelen uit naar gemeenten waar minder controle is.

Toen Madelon drie jaar geleden bij de gemeente begon, was het team klein: drie personen voor horeca, prostitutie en handel in tweedehands goederen. Altijd met focus op ondermijnende criminaliteit. Vanuit haar politieachtergrond kende ze het Digitaal Opkopers Register (DOR) en het DOL al sinds 2016 en zag direct de mogelijkheden. “Ik wist dat het een krachtig instrument is,” vertelt ze. Daarom koos ze ervoor zich volledig op dit onderwerp te richten. De aanpak werkte: het team is inmiddels verdubbeld en heeft er ook preventietaken bij gekregen.

“De combinatie van het DOR en het DOL is echt op het gebied van ondermijning de sloopkogel.”

DOL als sloopkogel

Madelon is duidelijk over de kracht van het systeem: “De combinatie van het DOR en het DOL is echt op het gebied van ondermijning de sloopkogel. Je kunt overal komen en ondernemers aanpakken waar dat nodig is.” In plaats van zich te verliezen in de enorme lijst van ondernemers, koos ze voor een gerichte aanpak per branche.

Het eerste jaar richtte ze zich op gsm-winkels, waar veel ondermijning zat. Het tweede jaar op fietsenmakers, dit jaar op juweliers. Aankomend jaar staat de autobranche centraal. “We hebben nu een goed informatiebeeld en kunnen verder uitbreiden,” zegt de inspecteur.

De impact is het duidelijkst bij gsm-winkels. Het aantal in de stad is gehalveerd. Ook bij andere branches pakt de gemeente overtreders aan. Madelon benadrukt het effect hiervan: “Onze inwoners zien dingen veranderen, ze krijgen een veiliger gevoel. En het creëert eerlijker ondernemerschap: bonafide ondernemers worden niet langer weggeconcurreerd door malafide partijen.’’

Het waterbedeffect vraagt om samenwerking

De succesvolle aanpak brengt ook een uitdaging met zich mee: het waterbedeffect. “Criminelen zoeken altijd plekken waar de controle minder streng is. Wij handhaven hier consequent. Dat merken ze, en dan verhuizen ze naar gemeenten waar ze meer ruimte krijgen.”

Het succes van Den Bosch wordt dus gedeeltelijk tenietgedaan wanneer buurgemeenten niet dezelfde lijn volgen. “Daarom is regionale samenwerking zo belangrijk,” benadrukt Madelon. “Anders verplaats je het probleem alleen maar.”

Foto: Madelon.

Uitvoering in de praktijk

Veel gemeenten aarzelen vanwege beperkte capaciteit. Madelon begrijpt die zorg, maar nuanceert deze. Ook met beperkte inzet is veel mogelijk. Eén specialist die samen met een boa controles uitvoert, kan al een groot verschil maken. De boa leert mee, waardoor de kennis zich snel verspreidt.

De inspecteur bijzondere wetten in Den Bosch maakte het nog praktischer door in het digitale systeem van de handhavers een vragenlijst op te nemen. “Als een boa bij een controle komt, hoeft hij alleen die lijst af te gaan. De basis staat er allemaal in.”

“Op het gebied van ondermijning zijn het DOL en DOR echt goud waard.”

Ook voor handelaren wordt de drempel steeds lager. Zij hebben soms koudwatervrees: men denkt dat het registreren van aankopen in het DOR veel tijd kost. In de praktijk valt dit mee. Via het DOR kunnen ondernemers gebruikmaken van een webservicekoppeling die transacties automatisch vanuit hun kassasysteem doorgeeft aan het register. Handmatige invoer is dan niet meer nodig.

Ondernemers reageren soms in eerste instantie afwachtend, maar consequent optreden is volgens Madelon essentieel. Iedere ondernemer krijgt dezelfde heldere boodschap over de geldende verplichtingen. Dat werkt door: ondernemers spreken elkaar, en na controles volgen vaak nieuwe aanmeldingen. Deze signaalwerking maakt het DOR niet alleen een handhavingsinstrument, maar ook een preventief middel.

Zichtbare resultaten en bredere impact

Drie jaar later ziet Madelon de vruchten van haar inzet. Het systeem bespaart tijd, levert concrete resultaten en burgers ervaren dat het veiliger wordt. Ze benadrukt hoe belangrijk het is dat gemeenten kennis met elkaar delen. Ook staat de inspecteur open voor collega’s die willen meekijken. Haar conclusie: “Op het gebied van ondermijning zijn het DOL en DOR echt goud waard. Het kost tijd en inzet, maar de resultaten maken het de moeite waard.”