Ga naar de inhoud

Wet- en regelgeving arbeidsuitbuiting

Laatst gewijzigd op: 02-07-2026

Gemeenten hebben de volgende instrumenten ter beschikking om arbeidsuitbuiting tegen te gaan:

header foto voor arbeidsuitbuiting

Ook de handreiking sekswerkbeleid kan gemeenten helpen bij het tegengaan van arbeidsuitbuiting.

Ontwikkeling van beleid kan niet alleen lokaal, maar ook regionaal plaatsvinden. Dit versterkt lokale initiatieven en voorkomt verplaatsingseffecten.

Landelijke wetgeving

Wetboek van Strafrecht

In het Wetboek van Strafrecht valt uitbuiting in alle economische sectoren onder de delictsomschrijving mensenhandel. Mensenhandel is omschreven in artikel 273f. Er is een wetsvoorstel in voorbereiding om artikel 273f aan te passen, waarbij in de toekomst ook ernstige benadeling strafbaar is.

Het nieuwe wetsvoorstel creëert een strafrechtelijke tussencategorie tussen arbeidsfraude en mensenhandel, zodat ernstige misstanden waarbij werknemers zwaar worden gedupeerd eerder strafrechtelijk kunnen worden aangepakt. Ook wanneer arbeidsuitbuiting volgens artikel 273f niet volledig bewezen kan worden. De voortgang van het wetsvoorstel is op overheid.nl in te zien en te volgen.

B8/3-regeling

Vermoedelijke slachtoffers van mensenhandel krijgen op grond van de zogeheten B8/3-regeling een bedenktijd van maximaal drie maanden na het doen van aangifte. Het slachtoffer krijgt een tijdelijke verblijfsstatus en het recht op opvang en (medische) zorg gedurende de strafrechtelijke procedure.

Na de bedenktijd kan iemand kiezen om aangifte te doen van mensenhandel. Doet de persoon dat, of werkt hij/zij mee aan het strafrechtelijk onderzoek, dan kan hij of zij een tijdelijke verblijfsvergunning krijgen voor de duur van het onderzoek als het OM beslist dat verblijf in Nederland noodzakelijk is voor het onderzoek. Ook getuigen van mensenhandel kunnen onder deze regeling vallen als ze aangifte doen of meewerken aan het strafrechtelijk onderzoek.

Kijk voor meer informatie op de website van Comensha.

Openbaar Ministerie

Het Openbaar Ministerie (OM) zorgt ervoor dat strafbare feiten worden opgespoord en vervolgd. Ook is het OM, door deelname aan het driehoeksoverleg met gemeenten en politie, betrokken bij de afstemming van het beleid. Voor gemeenten is het belangrijk om te weten dat strafrecht en bestuursrecht elkaar kunnen complementeren. In het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) kunnen de gemeente, de politie en het OM samenwerken en bekijken in hoeverre strafrechtelijke sancties samen kunnen gaan met door de gemeente opgelegde bestuurlijke sancties.

Regelgeving sociale zekerheid

De Nederlandse Arbeidsinspectie houdt toezicht en controleert of de volgende wetten worden nageleefd:

  • Arbeidsomstandighedenwet
  • Arbeidstijdenwet
  • Wet Arbeid Vreemdelingen
  • Wet minimumloon.

Overtredingen van deze wetten kunnen signalen van arbeidsuitbuiting zijn. Deze signalen worden doorgegeven aan het Expertisecentrum Mensenhandel en Mensensmokkel.