Transcript – Bouwen aan vertrouwen

00:00:03
Doris de Vries: Het feit dat je in zo’n dojo, moet je je ook gedragen. Op straat kun je de beest uithangen wat je wilt. Je kunt taalgebruik bezigen wat je wilt. Hier gedraag je je.

00:00:13
Voice-over: Ondermijning vormt een groeiende uitdaging voor Nederland. Criminele netwerken verdienen veel geld, met onder meer drugshandel en witwassen. Door samen met partners in de wijk gericht op te treden, versterken we de weerbaarheid van buurten en beperken we de invloed van criminaliteit op onze samenleving.

00:00:33
Jetze van der Ham: Wat ik vooral merk in mijn werk is hoeveel webben er zijn en dat er heel veel spinnen van het ene web naar het andere web samen die webben ook versterken.

00:00:43
Doris de Vries: Drugs. Er was ook een dame, die kwam ook met soorten drugs om te laten zien. Nou moeders uit de panty, want die vonden het helemaal leuk om te zien wat er was en verbaasd. En wat is dit dan? Oh, dat zie ik altijd liggen in de straat, op straat. Is dat dat? Wat doet het met je? Ze vonden het echt leerzaam en buiten leerzaam, ze wisselden dan ook nog zelf hun eigen ervaringen uit met elkaar.

00:01:05
Voice-over: Hoe kan een gebiedsgerichte aanpak bijdragen aan meer grip? En wat is er nodig om een goede gebiedsgerichte aanpak neer te zetten om de complexe ondermijningsproblematiek aan te pakken? Met de gebiedsgerichte aanpak bedoelen we overigens dat je niet langer alleen op zoek gaat naar daders, maar samen gaat kijken wat er speelt in een wijk. Wat voor problemen zijn daar? En wie zijn daarbij betrokken? En wat hebben de bewoners nodig?

In deze tweedelige podcastserie van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid, het CCV, verkennen we de diverse gebiedsgerichte aanpakken van ondermijning. We spreken met beleidsmakers en veiligheidsprofessionals uit de verschillende steden. Hoe pakken zij deze uitdaging aan? Wat werkt effectief? Waar lopen ze tegenaan? En welke inzichten kunnen zij andere gemeenten meegeven die met vergelijkbare vraagstukken te maken hebben? Dit is aflevering één Gebiedsgerichte aanpak van Ondermijning – Bouwen aan vertrouwen.

Jetze van der Ham is senior adviseur bij de gemeente Breda, werkzaam binnen de afdeling wijkzaken. Hij is betrokken bij de wijkgerichte aanpak in de zogenaamde Verbeter Breda-wijken. Voor hem is het belangrijk dat wordt samengewerkt om zorgwijken te helpen. Jetze is ook actief binnen het Landelijk Platform Buurt- en Wijkgericht Werken, waar hij zijn ervaringen en kennis deelt. Jetze benadrukt: De basis is betrokkenheid.

00:02:39
Jetze van der Ham: Als je werkt op de schaal waarin mensen aan gaan, waarin mensen zich betrokken voelen. Dus zowel bewoners als professionals die in dat gebied aan het werk zijn. Als je op die schaal de verbindingen kunt maken, dat je dan tot het beste resultaat komt. Een nieuwe rondweg aanleggen, dat is iets waar je twintig jaar over praat. Terwijl als er een schietpartij is in de buurt, ja, dan wil je morgen een bijeenkomst hebben en het goede verhaal klaar hebben liggen. Dus die verschillende snelheden, die zitten er altijd wel in. Maar dan is het wijkgericht werken eigenlijk een hele mooie versnellingsbak om die tandwielen samen dezelfde aandrijfas aan te laten drijven. En dat is wat ik mooi vind aan het wijkgericht werken Dat je door aan die versnellingspook te zitten met bewoners de vaart erin kan krijgen.

00:03:26
Voice over: Verbeter Breda-wijken zijn buurten waar extra wordt samengewerkt aan betere leefomstandigheden en gelijke kansen. Dit zijn vaak zogenoemde zorgwijken waar bewoners te maken hebben met meerdere uitdagingen. Juist hier is de aanpak van ondermijning belangrijk, omdat kwetsbaarheid criminaliteit in de hand kan werken. Door samen te werken, maken we deze wijken weerbaarder en veiliger. En samenwerken, en zeker rondom een heftige situatie als een schietpartij, hoe pak je dat dan aan? Waar begin je?

00:03:58
Jetze van der Ham: Ik denk dat er net zoveel aanpakken zijn als dat er wijken en buurten en dorpen zijn in het land en dat is ook het mooie. Als je die publicaties die je bij WijkWijzer of bij Platform31 vindt en leest dan is dat altijd ook een bepaald abstractieniveau waarbij er wordt gepraat over stappen of over fases die elkaar opvolgen of misschien wel tegelijkertijd kunnen. En dat is ook, omdat je dat wel met voorbeelden kunt illustreren, maar dat het er altijd anders uitziet.

00:04:28
Voice-over: Stel je voor, in een wijk in Breda merken bewoners dat er steeds vaker overlast is en dat de sfeer achteruit gaat. Met de WijkWijzer brengen wijkprofessionals samen met de bewoners en partners als de politie en welzijnsorganisaties precies in kaart wat er speelt. De WijkWijzer is een hulpmiddel waarmee signalen, ervaringen en cijfers uit de wijk overzichtelijk worden verzameld en gedeeld. Zo ontdekken ze bijvoorbeeld dat jongeren zich vervelen en dat er weinig ontmoetingsplekken zijn. Met die inzichten maken ze samen een wijkplan. Er komt een nieuw buurthuis. Er worden sportactiviteiten georganiseerd en de verlichting in donkere steegjes wordt verbeterd. Dankzij deze aanpak, waarbij iedereen samenwerkt en kennis deelt, wordt de leefomgeving stap voor stap sterker en veiliger.

00:05:19
Jetze van der Ham: Waar we de samenhang tussen wat er nodig is in de ogen van bewoners, wat we uit de statistieken halen en wat het Rijk ook uit de statistieken heeft gehaald, wat er moet verbeteren en ook wat doelstellingen zijn op allerlei thema’s om dat bij elkaar te brengen, Ja, dan is een gebiedsgerichte aanpak is dan die versnellingsbak om die tandwielen zeg maar in elkaar te laten grijpen. Maar dat is in de ene wijk is dat dus heel anders dan in een andere wijk. In een wijk als Tuinzicht, waar we nu bezig zijn met zo’n wijkplan in Breda, dat is een volkse wijk waar als Oranje gaat voetballen, dan rijden daar de oranje auto’s rond. Er zijn mensen die hun auto oranje verven, omdat er gevoetbald wordt. En als je het hebt met het leggen van verbindingen in zo’n wijk waar op die manier al een hele sterke sociale cohesie binnen die bubbel van voetbalfans is, ja, dan pakt dat anders uit dan dat je in een superdiverse wijk als bijvoorbeeld in de Hoge Vucht met sociale cohesie aan de slag gaat. Dan gaat het veel meer over het stimuleren van die lichte ontmoetingen, van de wijkvoorzieningen waar je een krantje kunt lezen of waar je met iemand kunt afspreken van zullen we daar nog eens over dat idee doorpraten? Dat je die gelegenheid biedt. Nou, dan ben je met hetzelfde onderwerp op wijkniveau bezig, maar je hebt totaal andere middelen nodig, totaal andere inzet nodig om dichterbij je doelstelling op dat onderwerp te komen.

00:06:43
Voice-over: Maar, zo benadrukt Jetze, dat begint wel met het maken van een gezamenlijke agenda met een volgorde en urgentie. En dat iedereen die met die agenda te maken heeft, het er ook mee eens is. Want, zo zegt Jetze ook, je kunt alleen maar werken aan een veiligere omgeving als je samen kunt werken aan het winnen of misschien wel terugwinnen van vertrouwen bij je bewoners.

00:07:07
Jetze van der Ham: Ja, we moeten eerst zorgen dat er weer wat meer vertrouwen in de overheid komt, voordat we aan mensen kunnen vragen om wederkerigheid te laten zien of een tegenprestatie te leveren. En daar zit wel een werkwijze in dat je vooral ook in het begin van zo’n aanpak goed moet luisteren naar waar mensen mee bezig zijn. In het geval van ondermijning en veiligheidsbeleving komt ook vaak de bereidheid om te melden en om van je te laten horen als bewoner als er iets niet in de haak is. Op het moment dat de ontvanger van die melding dat dat niet een partij is waar je vertrouwen in hebt, die je kent, ja dan zal dat minder zijn dan dat dat iemand is met wie je ook samen keer het plantsoen hebt omgeschoffeld of met wie je samen een keer een kop koffie hebt gedronken toen er niet een hele directe aanleiding voor was om het over veiligheid te hebben. Nou en daarmee zorg je voor een voedingsbodem waarin je op die onderwerpen waar het je misschien wel eigenlijk te doen is, zeker als je op dat specifieke thema aan de slag bent, waarop je dan je resultaten kunt gaan halen in de toekomst.

00:08:14
Voice-over: Doris de Vries is veiligheidsregisseur in Rotterdam-Noord. In haar gebied is zij momenteel bezig met twee verschillende projecten. Eén ervan heet de Ruthless Fight Club, een project dat ontstond door meer outside the box te denken, vertelt Doris.

00:08:31
Doris de Vries: Dat is Ruthless Fight Club. Dat is een project die we samen met de afdeling ondermijning hebben opgezet, omdat we dus proberen jongeren die richting criminaliteit gaan afglijden, zowel als slachtoffer of als dader in de ondermijning terecht dreigen te komen, om te kijken of we die nog preventief hun carrière voor kunnen zijn. En dit is in samenwerking met een fight club hier in Rotterdam-Noord en MMA Club, die bestaat al twintig jaar. Ik ben die jongens per ongeluk ergens tegengekomen en toen was het zoiets van nou, wij willen iets sociaal maatschappelijks betekenen. Weet jij iets? Ik denk nou, ik weet altijd wel iets. Dus toen zijn we samen een beetje op het idee gekomen om vijftien jongeren per jaar een traject aan te bieden binnen de fight club. Dus drie dagen in de week trainen, een soort familie builden, normen en waarden.

00:09:21
Voice over: De aanpak van jeugdoverlast vraagt om een samenwerking met verschillende ketenpartners. Doris van de gemeente Rotterdam benadrukt het belang van partners als politie, Bureau Halt en scholen. Ook Jong Actief Rotterdam speelt een cruciale rol als schakel naar de jongeren zelf. Samen zijn zij vorig jaar gestart met een pilot om te kijken hoe om te gaan met deze jongeren en ze van de straat af te halen. Door jeugdoverlast vroegtijdig te signaleren en jongeren actief te begeleiden, wordt voorkomen dat zij verder afglijden en in de criminaliteit terechtkomen.

00:09:56
Doris de Vries: En we zijn met een pilot begonnen vorig jaar. Daar hebben we dus jongens in gehad die dus best wel overlast op straat gaven, vervelend aanwezig waren en op het moment dat ze bij de fight club binnen waren, zag je dus dat er een verandering kwam. Deze jongens gingen zich dedicated een beetje naar de sport toe. Ze hebben elkaar ook een beetje meegenomen en je zag dus dat ze dus inderdaad minder op straat zichtbaar waren op een negatieve manier. En daarbij is ook nog de bijvangst als de jongeren nog meer problematiek hebben zoals niet naar school gaan. Bijbaantje nodig? Dan kan JOZ ze op de juiste pad weer brengen daarvoor.

00:10:33
Voice-over: JOZ is een jongerenwerkorganisatie die jeugdoverlast tegengaat. Ze begeleiden jongeren, stellen grenzen en werken samen met politie en scholen om te voorkomen dat jongeren in de criminaliteit belanden. Jetze benoemde het al even. Als er dingen op straat mislopen, moet er snel een plan komen. Doris wilde zelfs dat niet afwachten om te voorkomen dat het in Rotterdam-Noord snel mis zou gaan. Zij wilde net even sneller reageren op een eerste ontwikkeling die werd gezien in een wijk in Rotterdam-Noord.

00:11:04
Doris de Vries: Nou, het feit dat wij hier in het Oude Noorden, wij zijn een beetje ondergeschoven kindje met Rotterdam-Zuid. Daar ligt alle aandacht op, omdat daar cijfertechnisch kleurt daar alles rood. Dus daar gaat alle aandacht naartoe, alle focus, Preventie met Gezag. Dat is allemaal nog gericht op Zuid en op Delfshaven. Wij op Noord blijven een beetje achter en ik denk van ja, we kunnen net zo lang wachten tot wij ook in de rode cijfers zitten, maar we proberen dat een beetje voor te zijn. Dus zonder alle financiële middelen, zonder de focus, proberen wij hier al dezelfde problematiek die we hier hebben voor te zijn dat het afglijdt tot Zuid-niveau.

00:11:36
Voice-over: Alles is erop gericht om te voorkomen dat jongeren betrokken raken bij bijvoorbeeld een drugsbende. Politie, justitie, jeugdzorg en gemeente werken in kwetsbare wijken dan ook nauw samen. Voor deze pilot wilde Doris dat het allemaal zo snel mogelijk van de grond kwam.

00:11:53
Doris de Vries: Bij Ruthless is de opzet zo gegaan: We zijn met de partners om tafel gegaan van wat zien jullie hier en denken we hier een verschil te maken? Denk je dat we hiermee iets gaan bereiken? En de partners hebben zich daaraan gecommitteerd. Van wij gaan dus inderdaad kijken onder de jongeren wie we aan kunnen leveren en of die inderdaad een duwtje kunnen geven de goede weg op. En ik hoopte eigenlijk dat Halt, dan kom ik eigenlijk gelijk op een andere vraag, van wat heb je nog meer nodig, dat Halt en de scholen wat beter aan zouden haken. Zover zijn we nog niet, want we zijn eigenlijk pas een half jaartje verder, dus dat moet allemaal nog ontwikkelen. Maar als die ook aanhaken en durven ook jongeren aan te melden van hier heb je jongeren met een rugzakje. Kijk of we het via deze weg verder kunnen brengen, dan kunnen we daar stappen in maken. Want dan heb je ook een soort meetbaar instrument. Jongere komt binnen zonder motivatie tot naar school gaan, wellicht thuissituatie problematisch, hij geeft overlast op straat. Met die partijen kunnen we kijken wat we moeten doen voor de jongeren.

00:12:54
Voice-over: In de aanpak van jongeren die risico lopen om betrokken te raken bij georganiseerde misdaad, wat weer kan leiden tot ondermijning, speelt niet alleen handhaving een rol. Het gaat meer om preventie en het bieden van structuur, respect en een veilige omgeving die kan bijdragen aan het voorkomen dat jongeren verder afglijden. Op straat missen veel jongeren die basis, discipline en normen en waarden en het gevoel ergens bij te horen. Maar in een omgeving waar duidelijke regels gelden en waar ze zich serieus genomen voelen, kunnen ze zich op een positieve manier ontwikkelen.

00:13:30
Voice-over: In zo’n dojo moet je je ook gedragen. Op straat kun je de beest uithangen wat je wilt. Je kunt taalgebruik bezigen wat je wilt. Hier gedraag je je. Je spreekt netjes iedereen aan met of coach of whatever titel ze hebben. Je bejegent elkaar op een goede manier. Je gaat vooral niet schelden met bepaalde ziektes. Daar wordt heel erg op gestuurd, dus dat is al normen en waarden een beetje bijbrengen, wat ze dus niet op straat met elkaar vinden. Afspraken nakomen, als ze niet kunnen komen: melden. Als je later bent: melden. Al dat soort dingen, de structuur en de discipline missen deze jongens heel veel. En ze vinden ook, want waarom zou je ze zoveel op straat? Omdat ze naar een familie zoeken. Hier vinden ze ook weer een familie, maar dan op een positieve manier. En ja, ik zie daar mooie resultaten in, dat ik denk van: oh dit was zo vervelend rotjong en nu zie je ineens dat ie heel netjes kan praten. Hij kan ineens, weet je wel. Dat is echt een leuke ontwikkeling!

00:14:29
Voice-over: Dat klinkt heel logisch en misschien is het soms ook wel de kracht van de eenvoud als het gaat om de aanpak tegen ondermijning. Door aandacht te hebben voor de individuele jongeren investeren we niet alleen in zijn of haar toekomst, maar ook in die van de hele wijk. Wanneer jongeren de juiste begeleiding en kansen krijgen, voelen ze zich gezien en gewaardeerd. Dit verkleint de kans dat zij in de verleiding komen om het criminele pad op te gaan. Bovendien dragen jongeren die zich positief ontwikkelen bij aan een veiligere, sterke en meer verbonden buurt.

00:15:02
Jetze van der Ham: Ja, ik denk dat een wijkaanpak, dat dat een integrale aanpak is.

00:15:06
Voice-over: We gaan weer even terug naar Jetze van der Ham, senior adviseur wijkgerichte aanpak. Want als het gaat over een aanpak, dan is een integrale werkwijze de basis van alles, zo zegt hij.

00:15:18
Jetze van der Ham: Dus dat het ook gaat over onderwerpen als economie en ruimtelijke ordening en over volkshuisvesting. Maar uiteindelijk gaan ook zulke fysieke onderwerpen over de mensen die ergens wonen, die ergens iets van vinden, waarvan je graag wil dat ze ergens daar wonen. En het liefst met plezier. En het liefst op een manier dat dat ook met de buren, zeg maar, fijn gaat. Tussen die mensen heb je verbindingen nodig, heb je relaties nodig waarmee je samen verder kunt komen. Die onderlinge verbindingen zijn een belangrijke bodem om ook mee verder te gaan. En er zijn tal van onderzoeken geweest. Als je kijkt van hoe wonen mensen gelukkig, maar hoe wonen mensen ook gezond? Wat levert de grootste bijdrage aan op een prettige manier ouder worden? Dan zijn ontmoetingen en de mensen om je heen die bij jou in de straat wonen of die je in dezelfde supermarkt tegenkomt en een knikje geeft he, van we zien elkaar weer, geen idee hoe je heet, geen idee waar je woont, maar we zien elkaar weer.

00:16:20
Voice-over: En dus begint het bij bouwen aan vertrouwen, verbinding en veiligheid.

00:16:25
Jetze van der Ham: Die contacten zijn nog belangrijker dan dat je sport, gezond eet en niet rookt, enzovoort. Natuurlijk draagt het allemaal bij en ik zou niet willen zeggen van dus ga maar gerust roken en stoppen met sporten. Maar die contacten, dat vertrouwen in die publieke familiariëteit in de buurt waar je woont is een grotere bijdrage. Sinds we ons dat een beetje zijn gaan realiseren heb je eigenlijk ook de onderbouwing, heb je de reden om daar vooral ook in te investeren. En dat betekent ook dat je als professional, als gemeenteambtenaar of als wijkagent of als iemand die voor de woningcorporatie werkt, van om je te verhouden tot de mensen waar je het voor doet. En op het moment dat daar een vertrouwensband ontstaat, dan zie je ook dat die samenwerking hechter, beter en productiever wordt.

00:17:13
Voice-over: Jetze schetst een voorbeeld vanuit de tijd dat hij nog wijkmanager was in Rotterdam.

00:17:18
Jetze van der Ham: Voordat ik bij Platform31 werkte, was ik wijkmanager in Rotterdam. In de wijk waar ik werkte, staat een Turkse moskee. Ik had er een gewoonte van gemaakt om daar op vrijdagmiddag, als daar het gebed was geweest en mensen een beetje waren blijven hangen, om daar af en toe, voordat ik naar huis fietste, even langs die moskee te fietsen en een kopje thee te drinken en gewoon een praatje te maken. Geen agenda, niet iets wat ik van ze wilde weten of hoe het zat, maar dat ze mijn gezicht kenden en dat ik ook een beetje voeling kon houden met hoe het er daar bijstaat. Nou kreeg ik af en toe ook wel vragen waarvan je denkt van nou he, daar heb ik nu niet echt een antwoord op. Dan ging het over van kun je voor ons regelen dat van de gemeente? Nou, daar ben ik nu niet voor. Maar hé, hoe gaat het met jullie? Er was een situatie dat er een Turkse minister met een auto vanuit Duitsland onderweg was naar Nederland. En die minister is bij de grens tegengehouden en met auto en al op een oplegger gezet en die was niet welkom.

00:18:23
Voice-over: In verschillende grote steden ontstonden onrustige situaties. In Rotterdam liepen mensen met Turkse vlaggen over de Erasmusbrug en demonstreerden bij het Turkse consulaat. Hoe kwam het dat juist zij de straat op gingen? Waar kwam die demonstratie met al die Turkse vlaggen ineens vandaan?

00:18:39
Jetze van der Ham: Op dat moment kon ik, doordat ik dat kopje thee één of twee keer in de maand zeg maar ging drinken bij die moskee, wist ik wie ik kon bellen. Had ik de contacten om te bespreken van jongens, wat is daar nou aan de hand? Is dit een uitbarsting geweest of is dit iets wat nu oplaait, maar wat morgen weer kan gebeuren? En dat gesprekje wat ik toen had, dat kon ik eigenlijk antwoord geven op de vragen die vanuit het stadsbestuur vanaf de Coolsingel in Rotterdam werden gesteld, van joh hoe speelt dat nu hier in de stad? En wat je zag was dat er vanuit de collega’s die hun werk meer deden van als er een aanleiding is, dan plan ik een afspraak en dan zorg ik dat ik dan met de voorzitter van het bestuur een afspraak heb, dat die lastiger dat gesprek hadden waarin het antwoord kon worden gegeven op de vraag van jongens, wat is hier aan de hand? Help me om dit te snappen. Dat gesprek, die informatie die er toen kwam van ja, je moet dat een beetje zo zien. En dat waren niet allemaal mensen uit Rotterdam, maar op dat moment gaat er in appgroepen rond van jongens, we gaan in Rotterdam naar het consulaat toe. En wat daarachter zat, dat was op dat moment eigenlijk die investering van die kopjes thee meer dan waard.

00:19:52
Voice-over: Juist in tijden van onzekerheid en verandering is het essentieel om te weten hoe het echt met een wijk gaat. Soms is één goed gesprek genoeg om de stemming te peilen, maar vaak is er meer nodig. Dat geldt ook voor de aanpak van ondermijning, een soms meerkoppig monster dat vraagt om een langere adem.

00:20:11
Jetze van der Ham: In dit geval was dat een gesprek dat hielp om in te schatten van hoe hangt de vlag erbij? Maar er zijn ook situaties dat je er meer op nodig hebt, dat je misschien meer op elkaar moet bouwen. Dat zijn situaties dat het anders gaat dan anders en dat je die vertrouwensband, dat je mensen gaat helpen die je kent. En op dat moment als je als professional hebt kunnen bijdragen aan het ontstaan van die banden tussen buurtbewoners, dan zie je op dat moment de mooie dingen gebeuren en de dingen gebeuren waar het om gaat.

00:20:42
Voice-over: Zoals Jetze treffend aangeeft: een echte vriend zegt ook wat soms pijn doet. Het is juist belangrijk dat je hoort wat niet goed gaat, want sociale controle binnen een groep werkt als een vorm van preventie. Door elkaar eerlijk aan te spreken, kunnen jongeren elkaar behoeden voor verkeerde keuzes en ontstaat er een cultuur waarin je samen verantwoordelijk bent om te werken aan veiligheid in jouw buurt, jouw wijk.

00:21:06
Jetze van der Ham: Maar dan moet je wel eerst die vriendschap hebben voordat die kritiek productief is, voordat je met die kritiek ook verder bouwt aan de band die je hebt. Dus iemand die een kritische vriend heeft, en ik denk dat mensen die dan denken van ik ken er zo één, die heb ik ook. Dat is niet begonnen vanuit kritiek. Dat is begonnen vanuit vriendschap en vanuit een open gesprek waarin je een klik hebt en daaruit verder bouwt. Waarin ruimte ontstaat voor die kritiek. In Breda een jaarwisseling waarbij je ziet dat, gelukkig de afgelopen jaren al een stuk beter, maar de jaren daarvoor? Dat er veel gedoe was, vernielingen, opstootjes, auto’s in de brand en dat je dan ook een beroep kunt doen van ja, wij lopen wel met de brandweer die auto’s te blussen, maar wat kunnen we nou samen doen om te voorkomen dat die auto in de brand gaat? Nou, dat is niet een gesprek wat je even productief kunt voeren als je elkaar niet kent.

00:22:02
Voice-over: In Rotterdam-Noord is nog een project waar Doris zich mee bezighoudt: Onwijze moeders.

00:22:08
Doris de Vries: Onwijze moeders is dus gericht op de moeders van de jeugd. We richten ons wel een beetje op de leeftijdscategorie al van de lagere school tot ouder, om die moeders vooral bij te brengen wat straatcultuur is. Dat is, even goed quoten, dit is ontstaan uit de hoge hoed van een politieagent, wijkagent Spangen, Marco den Dunnen. Hij heeft ergens in 2013 of 2015 kwam hij tot de conclusie van goh, die afstand tussen straatcultuur en thuis, die jongeren leven in twee werelden. Daar moeten we iets mee. De ouders weten vaak niet wat de jongeren op straat doen. Zij zien hun voorbeeldige kind thuis. Geen idee van die andere invloeden. Wij moeten die ouders ook meenemen in dit ontwikkelproces van de jeugd van tegenwoordig.

00:22:52
Voice-over: Dit project startte in 2023 in Rotterdam-Noord en is een samenwerking tussen politie, handhaving, welzijnsorganisaties, het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG), scholen en het Kinderparadijs. De politie en handhaving zorgen voor veiligheid en orde op straat, terwijl welzijnsorganisaties en het CJG gezinnen ondersteunen met hulp en advies. Scholen en het Kinderparadijs bieden jongeren een veilige plek om te leren en te groeien. Samen met de Directie Veiligheid werken zij aan een betere leefomgeving, wat moet bijdragen aan meer veiligheid in de wijk. Maar hoe pak je dat concreet aan, zodat je ondermijning kunt tegengaan? Doris legt uit: Het begon bij de moeders zelf. Het is belangrijk hen te betrekken bij het gedrag van hun kinderen op sociale media, de groepsdruk, straatcultuur en ook bij ernstigere problemen zoals verslaving. Moeders moeten niet alleen betrokken zijn, ze moeten ook echt begrijpen wat er speelt en welke hulp er is, bijvoorbeeld bij verslavingszorg.

00:23:55
Doris de Vries: De stappen in het begin, dus ook met z’n allen om de tafel zitten, want we wilden natuurlijk wel weten of de moeders wel daadwerkelijk geïnteresseerd waren. Want dat kan je wel bedenken, maar als de moeders denken van bekijk het maar met je gemeente en politie en alles. Dus die dames in de school die hebben dus bij de moeders gekeken, want die hebben heel warm contact met die moeders. Vooral moeders. Vaders hebben we nog niet echt kunnen bereiken. Het zijn vooral de moeders. Die hebben we dus voorgesteld van goh, vinden jullie wat? Nou moeders enthousiast. Dag één, ik denk dat we 35 moeders binnen hadden van twee scholen. Da’s best wel aardig resultaat. En we hadden toen als onderwerp, ik meen drugs. Er was ook een dame van een instelling van verslavingszorg. Die kwam ook met soorten drugs om te laten zien. Nou moeders uit de panty, want die vonden het helemaal leuk om te zien wat er was. En verbaasd. En wat is dit dan? Oh, dat zie ik altijd liggen in de straat, op straat. Is dat dat? Wat doet het met je? Ze vonden het echt leerzaam en buiten leerzaam, ze wisselden dan ook nog zelf hun eigen ervaringen uit met elkaar.

00:24:53
Voice-over: Een grote uitdaging, zo vertelt Doris, lag ook in het betrekken van alle moeders. Vooral degenen die je minder makkelijk bereikt.

00:25:01
Doris de Vries: Ja, je hebt mondige moeders, dus die zijn altijd aan het word, maar we proberen natuurlijk ook de minder mondige moeders, die ook soms de taal niet helemaal machtig zijn, hierin mee te nemen. En dat lukt. Gewoon door ze af en toe gewoon gericht vragen te stellen. Of de moeders juist die zo mondig zijn hun mee te laten nemen. Het werkt. Vertaling moet er ook af en toe zijn. We zitten in wijken waar we heel veel allochtone moeders hebben. Als je de samenstelling ziet, dan is dat overwegend allochtoon.

00:25:29
Voice-over: En dit project omvat ook creatieve oplossingen. Oplossingen die zorgen dat je ook echt in gesprek komt met moeders.

00:25:36
Doris de Vries: Natuurlijk hebben we ook gelokt met eten, want dat is ook wat we doen. We bieden een ontbijt aan, dat werkt Dus terwijl de moeders een verhaal krijgen, krijgen ze ook een ontbijtje. En als er over is, mogen ze meenemen. Dat is ook altijd leuk. Dus als er kinderen zijn die te jong zijn, nemen ze soms ook mee. En we maken ook heel veel gebruik van sprekers, ervaringsdeskundigen en alles. En dat merk je ook dat het heel erg goed werkt. Moeders zijn zich van heel veel dingen niet bewust, terwijl ze wel dachten dat ze alles wisten. En nu krijgen ze ook over social media dingen die ze nog nooit. Telegram zien ze als een leuk communicatiemiddel. Dat wordt even verteld dat het toch anders zit. Je kunt wel op de telefoon van je jeugd kijken, hij zet de dingen die jij niet weet achter dingen. Krijgen ze ook allemaal te horen. Dus ze worden een stukje wijzer gemaakt en daarmee kunnen ze hun eigen kinderen ook weer wat beter begrijpen soms en vragen stellen, want er zijn ook moeders die zeggen: mijn kind doet dat niet. Dat zijn heel veel moeders. Maar we proberen ze ook wijs te maken: jouw kind doet dat niet thuis. Als jij er niet bent, op straat, gebeuren hele andere dingen.

00:26:38
Voice-over: De kracht van een wijkgerichte aanpak zit in continuïteit. Kijken naar de specifieke problemen per wijk. Bouwen aan vertrouwen in je aanpak. Samenwerken en vooruit blijven kijken. In de Rotterdamse wijken waar het project draait, komen moeders nu elke maand samen. Ze delen hun ervaringen en durven steeds vaker hun zorgen te uiten. En natuurlijk, niet alles is direct in cijfers te vangen. Menselijk gedrag past nu eenmaal niet in een Excel-sheet. Maar zoals Doris zegt: de impact is duidelijk zichtbaar. Zij zien moeders groeien, elkaar versterken en de groep groeit ook.

00:27:16
Doris de Vries: Je kunt het niet altijd voorspellen, want soms zijn het net gekke dingen wat je niet weet, waardoor moeders niet komen. Maar je ziet wel een vaste kern en af en toe slepen ze losse moeders mee weer en dan komt er weer een nieuwe groep aan. Ja, je ziet echt dat er wat leeft. Je krijgt trouwens ook heel veel info van de wijk. Als je dus zo dicht op de bewoners zit, want ze komen ook met wat hen bezighoudt, wat ze zien, wat hen verbaast. En daar kunnen we dan op inspelen. Het is ook voor hen de weg in gemeenteland is een doolhof en wij brengen ook dat soort informatie. Wat is de VraagWijzer? Waar kun je terecht met vragen over je jonge jeugd of wat oudere jeugd? Als je zit met veiligheidsissues? Dat zijn ook partijen die we daar ook brengen zodat ze daar ook een gezicht erbij zien en ook snappen van oh kunnen we dit allemaal vragen? Is leuk, serieus leuk. Ik word daar blij van.

00:28:07
Voice-over: Als we kijken naar de toekomst zijn er nog genoeg uitdagingen te overwinnen. Doris ziet dat scholen soms zo strikt omgaan met privacyregels dat jongeren met zorgen te laat in beeld komen. Ze wil hierover vaker het gesprek aangaan met scholen. Want om echt verschil te maken, zijn niet alleen geld, maar vooral goede samenwerkingspartners onmisbaar.

00:28:28
Doris de Vries: Niet alleen budget, budget en mensen die durven out of the box te denken en buiten de lijntjes te kleuren. Want soms moet je dingen proberen, omdat de gebaande paden niet werken. En mensen willen zo graag heel graag vasthouden aan evidence based zaken. En ervaring leert dat het toch niet altijd zoveel oplevert als dat je zou willen. Dan moet je durven iets anders te doen. En lukt het niet, lukt het niet. Dan heb je het wel geprobeerd en heb je daar ook weer lering uit getroffen. En dat zou je moeten willen als een stad in ontwikkeling, want wij lopen sowieso altijd. Ik weet niet hoeveel kilometer achter op de ontwikkelingen van de jeugd. Noem het maar de social media. Als je al een twintiger ben, loop je al achter op de achter op de tieners. Dus hoe willen wij dit gat ooit dichten als wij zo blijven vasthouden aan ouderwetse regeltjes en ouderwetse aanpakken? Meebewegen en hard ook.

00:29:22
Voice-over: Dit was de eerste aflevering van de tweedelige serie van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid over gebiedsgerichte aanpak van ondermijning. Wil je hier meer over weten? Kijk dan eens op de website van het CCV en in de show notes bij deze aflevering. Deze podcastserie is een productie van Audiodroom podcastproducties.