Senioren & online criminaliteit
Laatst gewijzigd op: 28-04-2026Senioren zijn extra kwetsbaar voor online criminaliteit. Senioren worden iets minder vaak slachtoffer dan gemiddeld, maar de gevolgen zijn vaak erg groot.
Online oplichting kan veel angst en stress geven. Sommige ouderen durven na oplichting geen gebruik meer te maken van internet. Hierdoor raken zij verder verwijderd van de digitale samenleving. Veel senioren hebben moeite met digitale basisvaardigheden. Dat maakt het lastiger om online risico’s te herkennen. Gemeenten moeten daarom inzetten op duidelijke voorlichting en praktische hulp. Door samen te werken met bibliotheken, ouderenorganisaties en zorginstanties kunnen zij deze groepen beter bereiken en hun digitale weerbaarheid vergroten.
Cyberwegenkaart senioren en cyber
Klik op de afbeelding voor een grotere klikbare versie
De Cyberwegenkaart senioren en cyber is een handig middel voor gemeenten en organisaties die willen werken aan de digitale weerbaarheid van senioren. Langs de route staan interventies die je kunt inzetten om mensen beter te beschermen tegen online risico’s. Denk aan bewustwording, preventie en het versterken van digitale vaardigheden. Deze route is een aanvulling op de weg ‘Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit’ op de Lokale Cyberwegenkaart.
Projecten cyber & senioren
Het CCV heeft interventies geselecteerd om de online weerbaarheid van senioren te vergroten. Deze projecten zijn toepasbaar in elke gemeente.
De online film ‘Echt of nep?’, ontwikkeld door de VeiligheidsAlliantie regio Rotterdam (VAR), laat senioren actief keuzes maken in acht situaties met online fraude. Gaan ze in op het verhaal van een oplichter of blijven ze alert? Deze interactieve aanpak maakt online criminaliteit tastbaar en nodigt uit tot gesprek.
Tip: In de toolkit van het CCV vind je alles wat je moet weten over het organiseren van een bijeenkomst voor senioren en het gebruik van de film om de weerbaarheid van ouderen te versterken.
In Oost-Brabant zet het Regiobureau Integrale Veiligheid storytelling in om bewustwording rond online fraude te vergroten. Daarmee is het te vertellen verhaal authentieker, aansprekender en geloofwaardiger. Er wordt gewerkt met vrijwilligerspoules van getrainde storytellers. Zij delen verhalen in verzorgingshuizen en buurtcentra, ondersteund door passende materialen.
Tip: Is de inzet van storytelling ook iets voor jouw gemeente? Maak dan gebruik van de gratis e-learning Storytelling tegen digitale oplichting. Dit laat zien wat digitale oplichting is, hoe storytelling werkt en hoe je het gesprek over online veiligheid kunt voeren. Volg de training in je eigen tempo en maak ouderen weerbaarder tegen online criminaliteit.
De Werkgroep Cyberveiligheid Noord-Nederland van het RBPO (Regionaal Bestuurlijk Politie Overleg) heeft een netwerksamenwerking opgezet om de online weerbaarheid van 55-plussers te vergroten. Deze aanpak richt zich op het coördineren van bestaande initiatieven en het versterken van de samenwerking tussen verschillende partners. Kijk hoe ze dit hebben gedaan en doe er je voordeel mee.
Oplichters worden steeds slimmer. Ze verzinnen steeds weer nieuwe manieren om mensen op te lichten. Daarom hebben het ministerie van Justitie en Veiligheid, de politie, het CCV en zes ouderenorganisaties de handen ineengeslagen om voorlichting te geven over de verschillende methodes van deze oplichters. Een gewaarschuwd mens telt immers voor twee!
Met deze brochure wordt inzicht gegeven in de verschillende methodes en geven wij tips om dergelijke oplichting te voorkomen. Want laten we het ze niet te makkelijk maken.
Zet deze laagdrempelige quiz in bij een bijeenkomst met senioren zodat ze hun kennis kunnen testen.
Benieuwd hoe bankhelpdeskfraude in zijn werk gaat? Dit telefoongesprek is een verkorte nagespeelde versie van een echt gesprek waarin een senior slachtoffer is geworden van een zogenaamde medewerker van de bank.
Wilt u de bewoners van uw gemeente informeren over wat ze kunnen doen tegen deze vorm van fraude, bekijk dan eens de tips op Seniorweb.
Steeds meer bibliotheken hebben een Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) waar mensen terechtkunnen met vragen over de digitale overheid. Maar wat als iemand een vraag stelt over online criminaliteit en de medewerker niet precies weet waar hij betrouwbare informatie kan vinden?
Daarvoor is de online tool Cyberweerbaarheid ontwikkeld. Dat is een centraal platform waar actuele kennis over fraude en digitale veiligheid overzichtelijk bij elkaar staat. Zo kunnen bibliotheekmedewerkers en andere professionals kwetsbare mensen beter informeren en ondersteunen.
Succesformule: maatwerk en samenwerking
Er bestaan veel interventies. De echte uitdaging zit in het bereiken van de doelgroep. Zonder goede verspreiding en lokale betrokkenheid heeft zelfs de beste interventie weinig effect. Maatwerk is daarom onmisbaar. Alleen dan kun je gevoelige thema’s als schaamte, angst om slachtoffer te worden en beperkte digitale vaardigheden bespreekbaar maken op een manier die senioren écht raakt.
Het CCV ziet dat, als bibliotheken, ouderenbonden en wijkagenten hun krachten bundelen, het bereik én de impact van interventies sterk toenemen. Ook het benutten van bestaande regionale samenwerkingsverbanden is een succesfactor. Nederland kent tien regionale netwerken op het gebied van openbare orde en veiligheid. Door die te gebruiken als linking pin, kunnen we landelijk aanbod verbinden met lokale initiatieven.
Lees meer over samenwerking op het gebied van online weerbaarheid.
Wat doet het CCV op het thema senioren & online criminaliteit
Het CCV werkt samen met overheden, onderzoekers, bedrijven en maatschappelijke organisaties aan de digitale weerbaarheid van senioren. Het verbindt partijen, ondersteunt gemeenten en regio’s en helpt bij het ontwikkelen, verbeteren en verspreiden van interventies tegen online criminaliteit. Door samenwerking te stimuleren, kennis te delen en het thema blijvend te agenderen, draagt het CCV bij aan een samenhangend en toegankelijk aanbod voor senioren in heel Nederland.
Wil je aan de slag op dit thema en heb je nog vragen? Neem dan contact op met CCV-adviseur Tom Weijers: tom.weijers@hetccv.nl.