Product toegevoegd aan winkelmand
 
Terug naar blogoverzicht

Samenwerking is keiharde noodzaak voor verandering

Het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (het CCV) blijft aan de weg timmeren op het onderwerp multiprobleemgezinnen met een Roma-achtergrond.

Een terugblik op de aanpak van multiprobleemgezinnen met een Roma-achtergrond

Er waren afgelopen maanden belangrijke ontwikkelingen die CCV-adviseur Meike Lommers graag deelt en die in de komende periode verdere uitwerking krijgen. Lommers vertelt: “We hebben de opbrengsten uit het project ‘Doorontwikkeling Toekomstperspectief’, dat nieuwe inzichten en aanknopingspunten geeft voor een goede en sluitende aanpak. We hebben ook weer een flink aantal gemeenten kunnen begeleiden met coaching on the job. Dat is heel dankbaar om te doen, omdat je collega’s in gemeenten echt kunt helpen om meer zicht te krijgen op de problematiek en een route naar een sluitende aanpak kunt bieden. Ook levert het ons informatie op waar andere gemeenten weer hun voordeel mee kunnen doen.” 

Stoppen van criminaliteit en toekomstperspectief bieden

Lommers deelt graag de leukste ontwikkeling van afgelopen jaar. “Voor mij zijn de inzichten uit het project ‘Doorontwikkeling Toekomstperspectief’ het meest inspirerend. Vanuit verschillende wetenschappelijke invalshoeken is gekeken naar de problematiek die speelt bij multiprobleemgezinnen met een Roma-achtergrond, onder andere criminele uitbuiting. Het werd extra duidelijk dat we de aandacht voor dit onderwerp niet mogen laten verslappen."

Zo blijkt onder andere dat wanneer moeders criminaliteit plegen, de overdracht op kinderen velen malen groter is. Lommers: "Stel je eens voor wat de impact hiervan is op een aanpak. De verschillende onderzoeken verschenen afgelopen jaar en maken het extra duidelijk dat we nog meer moeten proberen in te zetten op het stoppen van criminaliteit. En tegelijkertijd moeten we inzetten op het bieden van toekomstperspectief en veiligheid voor de kinderen die het overkomt.”

Maar er waren meer inzichten. Lommers: “We leerden veel over weerstand. Wat betekent weerstand wanneer we met onze huidige werkwijze onvoldoende aansluiten bij de doelgroep? Is binnen een gesloten gemeenschap het begrip ‘intrinsieke motivatie’ wel op zijn plaats, als er allerlei verwachtingen spelen binnen de gemeenschap zelf? Welke ruimte heeft een individu in deze context om tot gedragsverandering te komen? Het zijn stuk voor stuk hele boeiende vraagstukken waar we nog volop mee bezig zijn.”

Criminele uitbuiting: je gaat het pas zien als…

Wanneer spreek je van criminele uitbuiting en hoe herken je het? Heel duidelijk is geworden dat het een zogenoemd ‘haal-delict’ is: als professional moet je actief op zoek gaan naar een combinatie van verschillende signalen, binnen de verschillende domeinen (veiligheid, sociaal, onderwijs, gezondheid etc.) om patronen te doorzien. Zie je bijvoorbeeld een jong kind scheermesjes stelen, dat is dan een delict.

Wil je criminele uitbuiting herkennen, dan moet je associatief te werk gaan: je vraagt camerabeelden op en kijkt of het kind alleen handelde, er wellicht iemand op de uitkijk stond, of dat de dader werd opgewacht en door wie. Maar ook als het kind voor het delict is aangehouden: wie komt hem of haar ophalen en wat is de onderlinge relatie?

Lommers: “Je gaat het pas zien, als je het doorhebt en dat betekent in dit geval: signalen combineren. Wil je criminele uitbuiting herkennen, dan moet je weten waar je op moet letten. Pas dan kun je strafrechtelijk vervolgen en ook toekomstperspectief bieden. Als je dit doorhebt, dan is het glashelder dat samenwerking geen keuze meer is, maar een keiharde noodzaak om verandering in te zetten in deze weerbarstige problematiek.”

Benoemen wat je ziet: uitbuiting is uitbuiting

Lommers kan het niet genoeg benadrukken: “Wat je ziet is wat je ziet. Criminaliteit is criminaliteit, en uitbuiting is uitbuiting. Dat heeft niets te maken met cultuur of achtergrond. Durf dus te benoemen wat je ziet, en handel daarnaar. Het heeft me diep geraakt afgelopen jaar hoe hoog de spanning kan oplopen. Zowel mensen uit de Roma-gemeenschap die zich onvermoeibaar inzetten voor integratie, als professionals werden belemmerd in de uitvoering van hun werk. Dat maakt samenwerken soms bijzonder uitdagend. Alleen door de rijen te sluiten en op te treden tegen intimiderend of crimineel gedrag brengen we de verandering teweeg die we voor ogen hebben.”

Samenwerken met Roma sleutelfiguren

Dat brengt meteen het volgende dilemma aan het licht. Want er zijn veel projecten tussen professionals en mensen uit de Roma-gemeenschap. Velen lopen als een zonnetje, maar er zijn ook dilemma’s waarin elke betrokkene zoekende is. Lommers legt uit: “Er is veel kat uit de boom kijk-gedrag. Want er zijn vele vragen: met welke Roma-sleutelfiguren werk je samen? Is het een belemmering als iemand een strafblad heeft? Waarom, en in hoeverre hebben deze sleutelfiguren draagvlak binnen de eigen gemeenschap? Met welk doel dienen zij zich aan? Met wie ga je om tafel en waarom?”

Sowieso is het in iedere aanpak volgens Lommers nodig om voorwaarden voor een goede samenwerking op te stellen. En vooral ook wat er gebeurt als deze voorwaarden worden geschonden. “Er moeten consequenties zitten aan het overtreden van voorwaarden. De mens en zijn gedrag moet centraal staan, en niet zijn culturele achtergrond. Onacceptabel gedrag moet je corrigeren, ongeacht de achtergrond”, aldus Lommers.

Coaching on the job voor sluitende aanpak

Het afgelopen jaar heeft het CCV verschillende gemeenten begeleid om te komen tot een sluitende aanpak van multiprobleemgezinnen met een Roma-achtergrond. Lommers: “Centraal in onze begeleiding staan de vragen: wat zie je? Maar ook: wat zie je nog niet en wat heb je nodig? Het is een actieve ondersteuning onder de naam 'coaching on the job'. Daarbij is een nieuwe werkwijze ontwikkeld om te komen tot een integrale aanpak van criminele familiestructuren.”

Het CCV verzamelde ook alle signalen voor criminele uitbuiting en maakte een zogenoemd ‘afwegingskader’. Dat is een overzicht waarmee je vanuit verschillende leefgebieden, en aan de hand van multiprobleemsignalen, eventuele verwijzingen naar criminele uitbuiting leert herkennen.

Eigen invloed weer zien

Met deze nieuwe werkwijze gaan betrokken partners met elkaar anders kijken naar de problematiek binnen een gezin. Lommers legt uit: “Samen herken je signalen eerder en kun je actie ondernemen. Door gezamenlijk niet pluis-gevoelens te concretiseren, geeft dat handvatten voor actie. Als je weet wat je ziet, weet je namelijk ook wat je moet doen. Elke partij gaat zijn invloed weer zien. En dat is met name ook belangrijk voor hulpverleners in het sociaal domein en de zorg. Voor hen is het een behoorlijke uitdaging om met deze gezinnen te werken. De aanpak is ook bijzonder complex omdat er zoveel verschillende professionals bij betrokken zijn, uit de veiligheid, sociaal, gezondheidszorg, onderwijs, etcetera. Zeker als je niet weet wat je kunt doen, maar ook als je niet weet wat je ziet, dan heb je continu het gevoel dat je achter de feiten aanloopt. Met onze benadering zien de betrokken professionals weer perspectief hoe ze goed kunnen helpen en elkaar kunnen ondersteunen. Dat is gewoon fijn werken, want je gaat je eigen invloed weer zien.”

Het CCV helpt

Het CCV biedt passend advies op lokale problematieken en kan je ook ondersteunen bij de inzet van een veranderende aanpak. 

© Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid