Product toegevoegd aan winkelmand
 
Terug naar blogoverzicht

Samenwerken in de nazorg van (ex-) gedetineerden: iedereen verdient een tweede kans

Door: Gisèle Bool, adviseur Veiligheid en zorg

“Een veiligere samenleving, daar gaan we voor”, dat is de kern van de samenwerking rondom de nazorg voor (ex-)gedetineerden in de regio Eindhoven. Reclassering Nederland (RN), Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) en de gemeente Eindhoven trekken hier al zo’n vier jaar samen in op.

Gisèle Bool, adviseur Veiligheid en Zorg bij het CCV, sprak voor de Wall of Connection met Amarilys Ortela (toezichthouder Reclassering Nederland), Carola van Mourik (adviseur Reclassering Nederland) en Bianca van den Nouwlant (procesregisseur nazorg (ex)gedetineerden, gemeentelijk de-escalatie team gemeente Eindhoven). Samen maken zij zich hard om te doen wat nodig is voor deze groep aan de rand van de samenleving. Door de coronacrisis sprak Gisèle hen samen via videobellen.


Foto: vlnr Amarilys Ortela, Bianca van den Nouwlant en Carola van Mourik

Ketenpartners werken ín de inrichting samen

De samenwerking ontstond een flink aantal jaar geleden. Van den Nouwlant vertelt dat haar collega Frank van den Broek ermee begon. “Hoe lang doet hij dat al? “Al hééél lang”, roepen ze alle drie tegelijk. “Het was echt een natuurlijk proces. De lange historie samen en eenzelfde persoon die aan het roer staat, maakt deze samenwerking sterk(er)”, vertelt Van den Nouwlant. Frank en Bianca vormen samen het coördinatiepunt waar detenties bij de gemeente worden gemeld. Gedetineerden die toestemming hebben gegeven én hulp nodig hebben, worden zoveel mogelijk opgezocht in detentie. 

Samen maken zij zich hard voor deze groep aan de rand van de samenleving

Wat maakt deze wijze van samenwerking nou zo bijzonder? Het belangrijkste element is dat verschillende netwerkpartners ín de PI samenkomen. Dit gebeurt in het Re-integratie Centrum (RIC) van de Penitentiaire Inrichtingen (PI’s) van zowel Sittard en Vught. Bianca en Frank zijn niet de enige die in het RIC van verschillende PI’s in Brabant gehuisvest zijn. Ook Van Mourik zit daar namens de Reclassering Nederland. Daarnaast ook de organisaties Leger des Heils en Novadic Kentron (verslavingszorg). Daardoor zijn de lijntjes erg kort, vertelt van Mourik.

“Als een casemanager van de PI ziet dat een gedetineerde met een probleem zit, weet hij de netwerkpartners in het RIC gelijk te vinden.” Zo komen professionals van binnen en buiten de muren op één plek samen. Dit gebeurt nu al zo’n vier jaar op deze manier en de partners zijn er niet meer weg te denken. Het streven is dat deze samenwerking ook in andere PI’s wordt gebruikt, vertelt Van den Nouwlant. Een RIC is geen vereiste om een dergelijke samenwerking vorm te geven, dus laat je daar niet door weerhouden.

Een lange adem en creatief zijn

Een andere belangrijke succesfactor in deze samenwerking is de welbekende lange adem. Alle 3 zijn ze van mening dat iedereen een nieuwe kans verdient, ook als dat al de vierde is. Ze kennen veel gedetineerden al jaren. Maar omstandigheden kunnen in de tussentijd veranderen. Zo vertelt Van den Nouwlant: “Het is iedere keer oog blijven houden voor wat nu mogelijk is. Misschien zijn er al 4 pogingen gedaan, maar is er elke keer hetzelfde geprobeerd.

“Wat is er nu mogelijk?”

Ondanks de complexiteit van de verschillende cases, vinden de partners samen creatieve oplossingen. Zo is bijvoorbeeld niet alle zorg voor (ex-) gedetineerden gecontracteerd via de zorgverzekering. “Je hebt ook te maken met verschillende indicaties, via de forensische weg of de Wmo”, vertelt Ortela. “Soms is een bepaalde vorm van zorg echt nodig, maar ontbreekt een contract met de organisatie die die zorg aanbiedt. Dan bedenken we, in overleg met de financier, oplossingen zoals ‘onder-aannemerschap’. De zorgorganisatie die de zorg kan leveren, werkt dan in onder-aannemerschap van de organisatie waar het contract mee loopt. Dat is fijn voor de betrokken (ex-) gedetineerde want dat vergroot zijn kansen op een goede re-integratie.”

Continue verbetering

Ook de continue focus op verbeteringen in de keten, kenmerkt de samenwerking van deze 3 dames. Want, de samenwerking gaat goed, maar er is altijd ruimte voor verbetering.

Zo noemt Ortela de samenwerking met de politie. Ze vertelt dat ze vaak pas achteraf van de politie hoort als het niet goed gaat met een cliënt van haar. Ortela: “Ik heb het idee dat de politie niet altijd weet dat ze vrijuit kunnen overleggen in het kader van de toezichthoudende taak van de reclassering. Ik roep politiemensen dan ook op om dingen bespreekbaar te maken. En niet alleen de bijzondere dingen, de excessen, zeg maar. Uiteindelijk zorgt dit delen voor ontlasting van het politiewerk. Want als toezichthouder kan ik beter mijn werk doen en interventies op eventuele recidive of politiemeldingen afstemmen.”

Er is altijd ruimte voor verbetering

Van den Nouwlant vertelt vervolgens dat de gemeente Eindhoven met de 5 grootste gemeenten in Brabant onderzoekt of er een flexibele poule kan worden opgezet voor de nazorg van ex-gedetineerden. Van den Nouwlant: “Dan wordt bijvoorbeeld een gedetineerde uit gemeente Y die vastzit in een PI in regio van gemeente X, opgezocht door een medewerker van regio X. Zo kunnen we efficiënter onze krachten inzetten.”

Gewoon doen!  

Op basis van hun ervaringen de afgelopen jaren kunnen Van Mourik, Van den Nouwlant en Ortela de volgende tips geven:

  • Kom in beweging! Gewoon doen. Ga op zoek naar de mensen die je nodig hebt, bel ze op. Persoonlijk contact werkt het langst.
  • Houdt de focus op je uiteindelijke, gemeenschappelijke doel, anders beland je in je eigen bubbel. Het is gemakkelijk om elkaar te veroordelen (jij zit hier met het belang van het slachtoffer), maar geef elkaar de tijd om te zien wat elkaars werk oplevert.
  • Denk bij complexe casuïstiek met veel betrokken ketenpartners aan het regionale Zorg- & Veiligheidshuis. Volgens Van Mourik is dit onmisbaar: “Zij faciliteren deze samenwerking en zorgen dat al deze partners rond de tafel komen.”
  • En nog een tip: is een andere partner formeel nog verantwoordelijk, betekent dat niet dat je nog niet betrokken kunt zijn. Je kunt alvast laten zien dat jij er als partner ook bent en zo voelen je samenwerkingspartners zich minder alleen. Bovendien kun je alvast meedenken en je expertise delen.

Samenwerken over de domeinen van Veiligheid en Zorg heen is uitdagend en soms ook best lastig. Daarom is er de Wall of Connection. Om te laten zien hoe anderen de samenwerking oppakken en inkleuren. Vind jij dat jij met je team ook een plekje verdient op deze Wall of Connection? Of ken jij teams of organisaties die het verdienen om in het zonnetje te worden gezet voor hun bijdrage aan een betere samenwerking tussen Veiligheid en Zorg? Laat het ons weten en stuur een mail naar veiligheidenzorg(at)hetccv.nl.

© Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid