Product toegevoegd aan winkelmand
 

Wet bestrijding voetbalvandalisme en overlast


In welk geval mag de burgemeester een maatregel opleggen?

Volgens de wet mag een burgemeester een maatregel opleggen als er sprake is van een herhaaldelijke groepsgewijze of individuele verstoring van de openbare orde. Ook mag de burgemeester een maatregel opleggen als er sprake is van ernstige groepsgewijze of individuele verstoring van de openbare orde. De eis van herhaling geldt dan niet. Tot slot mag de burgemeester een maatregel opleggen aan een persoon die een leidende rol vervulde bij een (ernstige) groepsgewijze verstoring van de openbare orde. In alle gevallen moet er sprake zijn van ernstige vrees voor verdere verstoring van de openbare orde.

Wat is een herhaaldelijke verstoring van de openbare orde?

De burgemeester is in de eerste plaats bevoegd een maatregel op te leggen wanneer een persoon herhaaldelijk individueel of in groepsverband de openbare orde heeft verstoord. Dit houdt concreet in dat een persoon ten minste 2 keer de openbare orde moet hebben verstoord.

Een voorbeeld van een herhaaldelijke verstoring van de openbare orde is wanneer iemand binnen korte tijd verschillende personen lastig valt, uitscheldt en fysiek geweld gebruikt. Lees ook de uitspraak in deze rechtszaak: ECLI:NL:RBLIM:2018:8273.

Van een herhaaldelijke verstoring van de openbare orde was ook sprake bij 2 dakloze mensen die meerdere malen overlast veroorzaakten. Zij maakten zich schuldig aan wildplassen, sliepen in portieken en hielden zich hinderlijk op bij gebouwen (ECLI:NL:RBAMS:2017:8666). Andere voorbeelden van gedrag dat herhaaldelijke verstoring van de openbare orde veroorzaakt, is bijvoorbeeld geluidsoverlast, vernieling, belediging en het dealen van drugs.

Ordeverstoringen in groepsverband komen regelmatig voor. Een voorbeeld is een jeugdgroep (de “Azealagroep”) in Amsterdam, die zich schuldig maakte aan straathandel, intimidatie, hardrijden, toeteren met auto’s en afval achterlaten (ECLI:NL:RBAMS:2019:8491). De burgemeester kan in zo’n geval aan meerdere groepsleden een maatregel op grond van artikel 172a Gemeentewet opleggen.

Wat is een leidende rol bij een groepsgewijze verstoring van de openbare orde?

De burgemeester kan ook op basis van de Wet MBVEO een maatregel opleggen wanneer een persoon een leidende rol heeft bij een groepsgewijze verstoring van de openbare orde. Deze persoon moet dan een regierol hebben gehad bij de verstoring. Deze rol moet blijken uit actief optreden van de persoon. Dit kan bijvoorbeeld spelen bij voetbal gerelateerde overlast door rivaliserende supporters. Wanneer 1 supporter het voortouw neemt – hij geeft de eerste klap of gooit de eerste steen – heeft hij een leidende rol bij de verstoring van de openbare orde.

Een voorbeeld uit de praktijk is een minderjarige jongen die betrokken was bij overlast door een jeugdgroep. De groep was luidruchtig aanwezig en hing rond, viel voorbijgangers lastig en verschillende jongeren reden met scooters op plaatsen waar dat niet mocht. Er waren ook een paar ernstige incidenten, zoals een vechtpartij en een bedreigende situatie, waar de politie op moest ingrijpen. De leidende rol werd vervuld door de jongen die herhaaldelijk een actieve rol speelde, vaak degene was die met de overlast begon en zich nadrukkelijk verzette als de politie kwam. Lees meer over deze zaak: ECLI:NL:RBUTR:2011:BQ5186.

Wat is een ernstige verstoring van de openbare orde?

De burgemeester is ook bevoegd om een maatregel op te leggen wanneer er sprake is van een ernstige verstoring van de openbare orde. Deze verstoring kan individueel of in groepsverband plaatsvinden. Is er sprake van een ernstige verstoring van de openbare orde dan geldt de net besproken eis van herhaaldelijkheid niet.

Een ernstige verstoring van de openbare orde is bijvoorbeeld het uiten van doodsbedreigingen tegenover 2 politiemensen, waarbij een schietende beweging richting het hoofd wordt gemaakt (ECLI:NL:RBMNE:2018:2287). Ook geweldsdelicten en verboden wapenbezit kunnen een ernstige verstoring van de openbare orde opleveren (ECLI:NL:RBLEE:2012:CA2962). Andere voorbeelden zijn voetbal gerelateerde incidenten zoals het gooien van stenen of vuurwerk naar de politie, en ernstige misdrijven als moord en openlijke geweldpleging. In al deze gevallen kan op grond van artikel 172a Gemeentewet worden ingegrepen.

Wat is een ernstige vrees voor verdere verstoring van de openbare orde?

De burgemeester is pas bevoegd een maatregel op te leggen als er sprake is van ernstige vrees voor verdere verstoring van de openbare orde. Het is hierbij belangrijk om onderscheid te maken tussen het geval dat de openbare orde eerder is verstoord, of dat iemand voor het eerst de openbare orde heeft verstoord (een first offender).

Gaat het om een herhaaldelijke verstoring van de openbare orde, dan neemt de rechter aan dat er ernstige vrees is voor de verdere verstoring van de openbare orde.

Als het om een first offender gaat, dan moet de burgemeester aantonen dat er sprake is van ernstige vrees voor verdere verstoring. Hij zal dan een inschatting moeten maken van de kans op herhaling.

© Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid