Product toegevoegd aan winkelmand

Naleving, toezicht en handhaving


CCV voert eerste veiligheidsscan uit bij woning burgemeester Liesbeth Spies

Een boze inwoner van Alphen aan den Rijn aan de deur van haar privéwoning die haar dochter aan de kant probeert te duwen om binnen te komen. Dagelijks ongefrankeerde pakketjes op het gemeentehuis met bedreigingen van iemand die niet tevreden is over de fietsvoorzieningen. Het zijn ongewenste situaties waar burgemeester Liesbeth Spies van de gemeente Alphen aan den Rijn mee te maken kreeg. 

Liesbeth Spies laat de plek in huis zien waar een beveiligingscamera kan komen, zodat ze kan zien wie bij de voordeur staat.

Om bij te dragen aan een veilige woonomgeving voor Liesbeth Spies en haar gezin, voerde het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (het CCV) een veiligheidsscan aan haar huis uit. Een primeur: Ze was de eerste burgemeester van wie de woning werd gescand. Spies noemt het "erg nuttig". "Ik raad het andere burgemeesters en wethouders absoluut aan. Maak van deze mogelijkheid gebruik!" 

 “Ik ben blij dat de woningscan voor politieke ambtsdragers er nu is.” 

"Mensen weten vaak waar de burgemeester woont en komen dan langs. Soms omdat ze blij zijn of een kaartje in de bus willen doen met een bedankje. Soms omdat ze boos zijn en denken hier verhaal te kunnen halen. Maar zo gaan werk en privé natuurlijk door elkaar lopen."

De afgelopen periode is Spies steeds vaker met mensen geconfronteerd aan de deur van haar privéwoning, die eigenlijk naar het stadhuis moeten. "Ik ben vaak niet thuis en dan wordt 1 van mijn dochters geconfronteerd met emotionele mensen. Dat is een flinke inbreuk op je privacy en op die van ons als gezin", vertelt Spies aan de keukentafel. Overigens zijn de kinderen getraind op dit soort situaties in de tijd dat ze minister was. "Ze zijn zich bewust van de risico’s, maar ze zijn gelukkig nooit bang geworden."

Foto: Liesbeth Spies bij haar voordeur.

Spies hoort als voorzitter van het Nederlands Genootschap van Burgemeesters (NGB) dat collega’s in toenemende mate te maken krijgen met agressie en geweld. "Ze komen in situaties die je privé niet wilt. We moeten dit nooit gewoon gaan vinden. Het hoort niet bij ons werk." Samen met andere beroepsverenigingen stelde het Nederlands Genootschap van Burgemeesters dit opnieuw aan de kaak bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Dat laat nu als onderdeel van de acties vanuit het Netwerk Weerbaar bestuur de woningscans uitvoeren door het CCV. Meer informatie over dit netwerk staat op weerbaarbestuur.nl.

Pakket aan maatregelen

Dit is 1 van de eerste stappen om ervoor te zorgen dat openbaar bestuurders veilig hun werk kunnen doen. "We kijken naar een pakket aan maatregelen, want met alleen deze scan ben je er niet", vertelt Anne Jet Plat, die zich bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties bezighoudt met weerbaar bestuur. "Behalve de woningscan is vooral het gesprek dat de onafhankelijke adviseur van het CCV heeft met de bestuurder van belang. Daarin gaat het ook over veiligheid op het werk, in het woon-werkverkeer en informatieveiligheid. De woningscan geeft daar een mooie aanvulling op.”

Het was voor het ministerie een logische keus om het CCV de scans uit te laten voeren. "Het CCV heeft ervaring met veiligheidsscans bij zowel ondernemers als bewoners. Het is goed dat een onafhankelijk persoon kijkt naar de veiligheid van een woning. Iemand die zelf geen baat heeft bij de uitvoering van de aanpassingen”, meent Plat. 

Kritische blik

De veiligheidsscan aan de woning van Spies werd uitgevoerd door CCV-adviseur Hendrik-Jan Kaptein. Het eerste waar hij naar keek was de looproute naar de voordeur. "Bosjes, muurtjes, bomen, allemaal mooie objecten om onzichtbaar te blijven. Het is belangrijk dat niemand zich in de buurt van de voordeur kan verschuilen", vertelt Kaptein. Bij de voordeur constateerde hij direct dat het niet handig is dat hierin een brievenbus met opengaande klep zit. "Hierdoor kan bijvoorbeeld vuurwerk naar binnen worden gegooid."

Foto: Liesbeth Spies en Hendrik-Jan Kaptein (links) bij brievenbus die inmiddels dicht zit.

Spies is erg te spreken over uitvoering van de scan door het CCV. "Het maakte me attent op dingen waarvan je eigenlijk wel wist dat het beter moest toen je in het huis kwam wonen, maar die je na verloop van tijd zelf niet meer ziet", legt de burgemeester uit. Volgens Spies is belangrijk dat je je bewust bent van de zwakke plekken in je woonomgeving. "Dit moet je doen in de koude fase, dus als er geen dreiging is. Want als je hierover in de warme fase moet nadenken, ben je per definitie te laat." 

“Wees je bewust van de zwakke plekken in je woonomgeving.”

Daarbij maakt ze wel een kanttekening. De openbaar bestuurders hebben volgens de burgemeester ook een eigen verantwoordelijkheid. "Zoals rookmelders in huis en goede sloten volgens het Politiekeurmerk Veilig Wonen. Een goede basis is een eerste verantwoordelijkheid van iedere bewoner en dat mag je ook van mensen die werken in het openbaar bestuur verwachten", vindt Spies. 

Kritisch kijken naar beveiliging

Het bezoek van Kaptein was voor de burgemeester een impuls om weer eens kritisch naar de beveiliging van het eigen huis te kijken. Een beveiligingsbedrijf dat de alarminstallatie in de vorige woning aanlegde werd opnieuw uitgenodigd. Dit bedrijf lichtte het huis door en zette de puntjes op de i. Hoewel de woning van de burgemeester goed hang- en sluitwerk had, moest er toch het een en ander aan gebeuren. "De cilinders in de sloten konden nog beter", vertelt Kaptein.

Deze zijn inmiddels vervangen en ook is de brievenbus in de voordeur aangepast. Er is namelijk nog een andere brievenbus, dus degene in de voordeur is niet nodig. Deze aanpassingen horen bij de basisbeveiliging van een woning en werden door Spies zelf betaald. 

Een andere aanbeveling van het CCV was een camera bij de entree, zodat binnen in huis op een scherm kan worden gezien wie voor de deur staat. Dit is een aanpassing die niet onder de basisbeveiliging van PKVW valt en dit brengt extra kosten met zich mee. De gemeenteraad van Alphen aan den Rijn moet beslissen of ze deze aanpassing aan de woning van Spies wenselijk vinden. "Daarom is het goed dat een onafhankelijke partij langskomt en een rapport opstelt. Als burgemeester zorgen voor een veilig huis, hoort bij professioneel omgaan met je vak. Het heeft niets met luxe te maken, het is je gezonde verstand gebruiken en risico’s uitsluiten."

Smaad, bedreiging of intimidatie

Als een nieuw raadslid wordt aangesteld, heeft Spies altijd een welkomstgesprek waarin ook de onderwerpen integriteit en ondermijning aan de orde komen. Dan laat ze weten dat ze altijd melding moeten doen bij de griffier of burgemeester als er sprake is van bijvoorbeeld smaad, bedreiging of intimidatie. "Die meldingen heb ik al meerdere keren gehad. Vaak gaat het om smaad, laster of intimiderend gedrag op sociale media", vertelt de burgemeester. 

Soms gaat dit zo ver dat een politiek ambtsdrager zich genoodzaakt voelt aangifte te doen. De Rotterdamse burgemeester Aboutaleb liet afgelopen zomer nog weten dat hij ernstig was bedreigd. Dit gebeurde nadat hij een demonstratie van anti-islambeweging Pegida bij een moskee had goedgekeurd. "Na de bedreiging ben ik die middag niet meer naar mijn werk gegaan", vertelde Aboutaleb, die ook aangifte deed.

Zo heftig ervaart Spies de bedreigingen nog niet. Ze vindt het vooral vervelend voor medewerkers van de gemeente die telefonisch contact met inwoners hebben en dan nare dingen meemaken. "Het gaat om opmerkingen zoals "die Spies moet opletten’" Dat is niet iets waar je aangifte voor doet", stelt de burgemeester.

Melding bij politie

Ook kreeg de gemeente te maken met iemand die niet blij was met zwaar vrachtverkeer dat voor zijn nieuwbouwhuis langsreed. Dat had volgens hem scheuren veroorzaakt in zijn huis. "Hij liet weten dat als ik niet zou uitkijken, dat al die vrachtwagens bij mij in de voortuin zouden parkeren. We wisten wie het was en toen heeft de wijkagent hem erop aangesproken." Spies hamert erop dat ook bij kleine bedreigingen tegen burgemeesters of wethouders, altijd melding moet worden gedaan bij de politie. "Het is belangrijk dat er een dossier wordt opgebouwd."

De woningscan voor alle decentrale bestuurders is sinds half oktober 2018 beschikbaar. Inmiddels zijn al rond de 250 aanvragen gedaan. Ook geïnteresseerd in de gratis woningscan voor burgemeesters en wethouders? Neem contact op met het CCV, secretariaat Lokale Projecten, telefoon: 030 751 67 99, e-mail: vwb(at)hetccv.nl.

Het CCV ontwikkelde de woningscan samen met:

  •     Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
  •     Nederlands Genootschap voor Burgemeesters
  •     Wethoudersvereniging
  •     Vereniging van Gemeentesecretarissen
  •     Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid
  •     Politie

Nieuwe openbaar bestuurders kunnen ook zelf iets doen om de kans slachtoffer te worden van intimidatie en agressie te verkleinen. Het CCV heeft de Zelfscan Persoonlijke Veiligheid die kan helpen zelf maatregelen nemen, zie www.hetccv.nl/zelfscan.  

Vlak na dit interview, begin december, overleed Hendrik-Jan Kaptein. Als eerbetoon aan zijn werk voor een veiliger Nederland plaatsen we dit artikel. Dit is in goed overleg met de familie besloten. Wij wensen de nabestaanden veel sterkte bij dit verschrikkelijke verlies.