Product toegevoegd aan winkelmand

Mensenhandel


Samenwerken met partners

Een effectieve aanpak van mensenhandel valt of staat met een goede samenwerking. Gemeenten hebben hier een regierol in en werken samen met de volgende partners. 

Regionaal

Om effectief regionaal samen te werken, is het belangrijk dat de gemeenten in de regio op een vergelijkbare manier werken. Dit geldt niet alleen voor het ontwikkelen van uniforme werkwijzen maar ook voor de manier van informatiedeling. Regionale Informatie- en Expertisecentra (RIEC’s) en Veiligheidshuizen kunnen een rol spelen in deze samenwerking. 

Landelijk

Naast de regionale partijen zijn er ook partijen die op landelijk niveau functioneren. Dit neemt niet weg dat deze partijen lokale expertise in huis hebben om samen te werken met gemeenten.

Regionaal

Regionale Informatie en Expertise Centra

Regionale Informatie en Expertise Centra (RIEC’s) zijn regionale samenwerkingsverbanden opgericht in het kader van het programma Bestuurlijke Aanpak Georganiseerde Criminaliteit. De RIEC's zijn informatieknooppunt en expertisecentrum voor (semi)overheden op het gebied van het bestrijden van de georganiseerde criminaliteit. De bestrijding van mensenhandel is bij de RIEC's als prioriteit benoemd. 

Het doel van een RIEC is:

  • voorkomen dat criminelen door de overheid worden gefaciliteerd;
  • voorkomen dat vermenging ontstaat tussen onder- en bovenwereld;
  • doorbreken van economische machtsposities, die zijn opgebouwd met behulp van op criminele wijze vergaard kapitaal.

Veiligheidshuizen

In een Veiligheidshuis werken instanties op één locatie samen aan opsporing, vervolging, berechting en hulpverlening. Het doel van de samenwerking is het terugdringen van overlast, huiselijk geweld en criminaliteit. De kracht van de Veiligheidshuizen is dat ze zijn toegesneden op de specifieke lokale situatie. Ketenpartners zijn onder meer de politie, het OM, gemeenten, de Raad voor de Kinderbescherming, reclassering en welzijnsorganisaties.

Landelijk

Coördinatiecentrum Mensenhandel

Het Coördinatiecentrum Mensenhandel (CoMensha) is het landelijke meldpunt voor de aanmelding, plaatsing en registratie van volwassen slachtoffers van mensenhandel. Het centrum organiseert en coördineert de eerste opvang van (vermoedelijke) slachtoffers en zet de hulpverlening in gang. 

Politie

De politie heeft een strafrechtelijke taak en kan tevens door de gemeente worden aangewezen als toezichthouder; een bestuursrechtelijke taak. De politie controleert dan bijvoorbeeld of seksbedrijven voldoen aan de (vergunnings)eisen. De politie heeft ook zorgtaken. De slachtoffers van mensenhandel moeten worden opgevangen, informatie krijgen over hun rechten en de gelegenheid krijgen om aangifte te doen. Op grond van de Aanwijzing mensenhandel van het Openbaar Ministerie (OM) moeten rechercheurs die de aangifte opnemen speciaal opgeleid zijn.

Diverse politie-eenheden hebben voor de opsporing van mensenhandel een gespecialiseerd team. In elke regio is een expert mensenhandel benoemd. Door hun betrokkenheid bij controles in bijvoorbeeld de horeca en de tuinbouw is het vaak de Vreemdelingenpolitie die arbeidsuitbuiting in andere sectoren dan prostitutie signaleert.

Vreemdelingenpolitie

De Vreemdelingenpolitie is ondergebracht bij de regionale eenheden en houdt toezicht op het rechtmatig verblijf van vreemdelingen. De Vreemdelingenpolitie richt zich onder andere op het voorkomen van wantoestanden zoals (arbeids)uitbuiting en is betrokken bij controles op illegaliteit, bijvoorbeeld in risicosectoren voor mensenhandel zoals de horeca en de land- en tuinbouw.

Openbaar ministerie

Het Openbaar Ministerie (OM) zorgt ervoor dat strafbare feiten worden opgespoord en vervolgd. Ook is het OM, door deelname aan het driehoeksoverleg met gemeenten en politie, betrokken bij de afstemming van het beleid.

De aanpak van mensenhandel en mensensmokkel is een van de prioriteiten van het OM. Zodoende is er onder andere een landelijke officier van justitie mensenhandel/smokkel benoemd. En op grond van de Aanwijzing mensenhandel moet elk parket één contactofficier van justitie mensenhandel hebben. Zij zijn verenigd in het landelijke portefeuillehoudersoverleg. In 2010 heeft het OM een Richtlijn voor strafvordering mensenhandel in de zin van seksuele uitbuiting gepubliceerd. Slachtoffers van mensenhandel moeten volgens de Aanwijzing slachtofferzorg worden behandeld en bijvoorbeeld op de hoogte gehouden worden van de voortgang van de zaak.

Onderzoeken naar uitbuiting door de Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst staan onder leiding van het Functioneel Parket, een onderdeel van het OM dat tot doel heeft om de criminaliteit te bestrijden op het gebied van milieu, economie en fraude. 

Task Force Aanpak Mensenhandel

De Task Force Aanpak Mensenhandel is in 2008 ingesteld door het ministerie van Justitie en Veiligheid. De Task Force staat onder voorzitterschap van het OM en bestaat uit leden van diverse ministeries, de Nationaal Rapporteur Mensenhandel, politie en gemeenten. De brede samenstelling maakt een integrale benadering mogelijk.

De hoofdtaak van de Task Force is het signaleren van knelpunten bij de aanpak van mensenhandel en het aandragen van oplossingen. De Task Force draagt bij aan het verspreiden van praktijkvoorbeelden en expertise. Een voorbeeld hiervan is de Handreiking ketenregie en bestuurlijk toezicht in de vergunde prostitutiesector en de toolkit mensenhandel.

Nationaal Rapporteur Mensenhandel

Sinds 2000 heeft Nederland een Nationaal Rapporteur Mensenhandel (NRM). De rapporteur doet verslag aan de regering over de aard en omvang van mensenhandel in Nederland en over de effecten van het beleid. De NRM is onafhankelijk.

De rapportages bevatten informatie over relevante wet- en regelgeving, preventie, opsporing, vervolging en berechting van mensenhandelaren en bescherming van slachtoffers. Ook worden aanbevelingen gedaan ter verbetering van de aanpak. 

Expertisecentrum Mensenhandel en Mensensmokkel

Het Expertisecentrum Mensenhandel en Mensensmokkel (EMM) verzamelt informatie en kennis op het gebied van mensensmokkel en mensenhandel. Het expertisecentrum stelt deze informatie en kennis ter beschikking aan opsporingsdiensten en ketenpartners. Het centrum is een samenwerkingsverband tussen de Dienst Nationale Recherche (KLPD), Dienst Nationale Recherche Informatie (KLPD), Koninklijke Marechaussee, de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), de Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst en de Taakorganisatie Vreemdelingen.

Op grond van de Aanwijzing Mensenhandel moeten de politiekorpsen signalen van mensenhandel aan het EMM melden. Het EMM ontvangt ook (internationale) signalen uit diverse andere kanalen. Jaarlijks verzamelt het EMM ongeveer 5.000 signalen van mensenhandel. 

Europese Unie

De Europese Unie wil mensenhandel bestrijden door politie en justitie in de lidstaten meer en beter gecoördineerd te laten samenwerken. De Unie voert ook gemeenschappelijke bepalingen in over bijvoorbeeld strafbaarstelling, sancties en verzwarende omstandigheden in geval van mensenhandel. Op deze website van de Europese Commissie kunnen bezoekers onder andere informatie vinden over de manier waarop mensenhandel in de EU wordt aangepakt.

Landelijke expertgroep mensenhandel

In de Landelijke Expertgroep Mensenhandel (LEM) zijn de 10 politieregio's, de Nationale Recherche, de Politieacademie, de Koninklijke Marechaussee, het ministerie van Veiligheid en Justitie, en het Bureau Nationaal Rapporteur Mensenhandel vertegenwoordigd. De expertgroep deelt strategische- en beleidsmatige informatie en ontwikkelt en implementeert visie en beleid op het gebied van prostitutietoezicht en de bestrijding van mensenhandel.

De expertgroep wordt voorgezeten door een landelijk coördinator en is verantwoording verschuldigd aan de Raad van Hoofdcommissarissen. De korpschef Korps landelijke politiediensten (KLPD) draagt, vanuit zijn rol en positie in de Raad van Hoofdcommissarissen, zorg voor de ontwikkeling en implementatie van nieuwe voorstellen en veranderingen. 

Koninklijke Marechaussee

De Koninklijke Marechaussee is een politieorganisatie met civiele en militaire taken. De organisatie levert een bijdrage aan de bestrijding van mensenhandel door deelname aan de Taskforce Aanpak Mensenhandel en het Expertisecentrum Mensenhandel en Mensensmokkel (EMM). De Marechaussee signaleert vaak vormen van mensenhandel tijdens grenstoezicht en het mobiel toezicht veiligheid. Deze signalen worden waar mogelijk meteen opgevolgd (de personen worden aangehouden) en altijd gedeeld met de partners van het EMM voor verdere analyse.

Inspectie SZW

De Inspectie SZW (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) draagt bij aan een veilige, gezonde en eerlijke arbeid, een goed functionerende arbeidsmarkt, een rechtvaardige inkomensverdeling en een goed functionerend stelsel van werk en inkomen.

De Inspectie SZW houdt zich bezig met de strafrechtelijke handhaving van de wet- en regelgeving op het gebied van werk en inkomen. Ook zorgt de inspectiedienst voor de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet), de Arbeidstijdenwet en de Wet arbeid vreemdelingen en de Wet minimumloon. De Inspectie SZW kan (naar aanleiding van klachten of ongevallen) controleren op werkplekken om te beoordelen of de regels worden nageleefd. 

Belastingdienst

De Belastingdienst werkt in de RIEC's samen met andere partners aan de bestrijding van georganiseerde criminaliteit. Ook voert de dienst regelmatig controles uit in de prostitutiesector.  Als de Belastingdienst fiscale fraude vermoedt, wordt dit voorgelegd aan de FIOD (de opsporingsinstantie van de Belastingdienst). De FIOD kan vervolgens, in overleg met het OM, een strafrechtelijk opsporingsonderzoek starten.

Reclassering Nederland

Reclassering Nederland is een onafhankelijke organisatie die werkt aan een veiliger samenleving. Wanneer een verdachte van mensenhandel wordt aangehouden en bij de rechter moet voorkomen, kan een officier van justitie Reclassering Nederland om een adviesrapport vragen. In het kader van schorsingstoezicht houdt de organisatie, indien van toepassing, toezicht op de verdachte tot aan de rechtszitting.

Als een rechter in het vonnis bijzondere voorwaarden opneemt (zoals een contact- of gebiedsverbod), controleert een toezichthouder van Reclassering Nederland deze. Eventueel met behulp van elektronische controlemiddelen. Reclassering Nederland grijpt in als het nodig is. Wanneer een dader zich niet aan de afspraken, geboden of verboden houdt, dreigt de cel. 

GGD

De Gemeentelijke of Gemeenschappelijke gezondheidsdienst (GGD) heeft van de gemeenten de wettelijke taak gekregen om de gezondheid van burgers te bevorderen en burgers te beschermen tegen ziekten en calamiteiten.

GGD'en organiseren bijvoorbeeld preventie- en voorlichtingsactiviteiten over loverboys en monitoren de gezondheidssituatie van kwetsbare groepen. In veel seksinrichtingen vinden periodieke controles plaats naar seksueel overdraagbare aandoeningen. Deze taak is in bijna alle gevallen in handen van de GGD. Daarnaast kan de GGD worden betrokken bij het opzetten en uitvoeren van uitstapprogramma’s voor prostituees.