Product toegevoegd aan winkelmand

Georganiseerde criminaliteit en ondermijning


Randvoorwaarden

De opzet van een bestuurlijke aanpak van criminele praktijken vraagt om bepaalde randvoorwaarden. Deze randvoorwaarden bieden de aanpak een onmisbare basis en structuur waar in het gehele traject op teruggevallen kan worden.

Integriteit ambtenaren en bestuurders

Criminelen hebben faciliteiten van de gemeente nodig voor het exploiteren van hun activiteiten en zullen daarom in sommige gevallen proberen om onderdelen van het gemeentelijke apparaat te corrumperen. Vanwege deze afhankelijkheid is het noodzakelijk om de integriteit binnen alle afdelingen te bewaken. Het gaat erom zowel bewuste als onbewuste facilitering van criminele praktijken door individuele ambtenaren te voorkomen.

Het Bureau Integriteitsbevordering Openbare Sector (BIOS) is een onafhankelijke organisatie die integriteit(sbeleid) binnen de (semi)publieke sector bevordert. BIOS helpt beleid rondom belangenverstrengeling vorm te geven, gedragscodes op te stellen  en onderzoekt kwetsbaarheid binnen de sector.

Praktijkvoorbeeld RIEC Limburg

RIEC Limburg adviseert en ondersteunt de gemeenten in de regio op het gebied van de interne Integriteit. Er is een instrument ontwikkeld om op functieniveau de integriteitsrisico’s te analyseren. Bestuurders dienen standaard deel te nemen aan een systematische risicoanalyse integriteit. De bestuurder krijgt op basis van deze analyse een eigen risicoprofiel.

> Kijk voor meer informatie op www.integriteitlimburg.nl

Praktijkvoorbeeld gemeente Amsterdam

Binnen de gemeente Amsterdam is een expertisecentrum voor integriteit opgezet: Bureau Integriteit. Dit bureau ontwikkelt in opdracht van gemeentelijke organisaties integriteitsbeleid en faciliteert bij de uitvoering. Daarnaast onderzoekt het bureau, in opdracht van bestuurders of managers, vermoedens van integriteitschending. Ten slotte adviseert het Bureau Integriteit gevraagd en ongevraagd het bestuur en de ambtelijke organisatie.

> Kijk voor meer informatie op www.amsterdam.nl/integriteit

Strategisch beleid

De inzet op de aanpak van georganiseerde criminaliteit in een gemeente vereist een heldere beleidslijn. Het is dan ook raadzaam om de aanpak van georganiseerde criminaliteit op te nemen in het Integraal Veiligheidsbeleid. De aanpak van georganiseerde criminaliteit is benoemd als een van de veiligheidsthema's van het Kernbeleid Veiligheid.

Belangrijk bij het bepalen van de strategie is dat er een analyse van de lokale / regionale situatie aan ten grondslag ligt. Dit kan bijvoorbeeld door het uitvoeren van een stads- en regioscan, zoals in Brabantse gemeenten is gedaan. Daarnaast is een Bestuurlijk CriminaliteitsBeeld Analyse (BCBA) te gebruiken. Het RIEC levert deze analyse periodiek op. Deze bevat voor de regio relevante ontwikkelingen van georganiseerde criminaliteit

Transparantie van beleid

Op bestuurlijk en ambtelijk niveau is het noodzakelijk om helder te communiceren over de beleidsvoering in het kader van de bestuurlijke aanpak van criminele praktijken. Dit vergroot het draagvlak voor de bestuurlijke aanpak en verstevigt de samenwerking. Zowel binnen het gemeentelijke kader als bij de veiligheidspartners. Ook voor burgers en exploitanten moet het helder en overzichtelijk zijn welke regels er in de gemeente gelden en wat de consequenties zijn als de regels niet worden nageleefd (rechtszekerheidsbeginsel). Dit kan een afschrikeffect bewerkstelligen bij criminele burgers of exploitanten en bevordert daarmee een preventief effect op langere termijn.

Dossiervorming

Overlegstructuren en een gedegen informatie-uitwisseling zijn onmisbaar om de informatiepositie dynamisch te houden. Gebruik hierbij de informatiepositie van het RIEC. Op basis van het RIEC-convenant kan informatie worden uitgewisseld. Daarnaast beschikken de RIEC's over het informatiesysteem RIEC-IS, waarin informatie van gemeenten en haar veiligheidspartners conform de wetgeving wordt verzameld en gestructureerd.

Capaciteit, een kritische houding en juridische kwaliteit

Een randvoorwaarde voor een effectieve bestuurlijke aanpak van criminele praktijken is 'het in huis hebben' van voldoende capaciteit, kwaliteit en expertise. De RIEC’s leveren ondersteuning en expertise voor het toepassen van de bestuurlijke mogelijkheden in gemeenten. Preventieve en repressieve bestrijding van criminele praktijken vereist op verschillende niveaus binnen de gemeentelijke organisatie voldoende capaciteit. Denk daarnaast ook aan kwaliteitsnormen voor het personeel en aan een professionele en kritische houding ten aanzien van de dienstverlening.

Waarborgen van veiligheid

Een actieve bestuurlijke handhaving met een kritische houding ten aanzien van burgers en ondernemers in de gemeente kan ertoe leiden dat ambtenaren en bestuurders in bedreigende situaties terechtkomen. De veiligheid van de individuele ambtenaar of bestuurder moet daarom gewaarborgd zijn. Ambtenaren en bestuurders moeten weten hoe om te gaan met risico’s en moeten voldoende ‘rugdekking’ krijgen in het geval er zich een bedreigende situatie zou voordoen.

Op de website agressievrijwerken.nl staat de ‘Handreiking voor het treffen van adequate maatregelen in geval van bedreigingen met agressie en geweld tegen burgemeesters en wethouders’. Daarnaast is de Vertrouwenslijn opgezet om bestuurders en politici bij te staan, bijvoorbeeld in geval van bedreiging. De Vertrouwenslijn biedt onder andere begeleiding van een netwerk van vakgenoten en ervaringsdeskundigen met adviezen op het gebied van damage-control, positionering en strategie en coaching.

Burgemeesters, wethouders, raadsleden en gemeenteambtenaren worden in hun werk geconfronteerd met pogingen tot criminele beïnvloeding. Dat blijkt uit het onderzoek 'Criminele beïnvloeding van het lokale openbaar bestuur' van bureau Pro Facto.