Product toegevoegd aan winkelmand
 

Buitengewoon opsporingsambtenaar (boa)


Wetboek van Strafvordering

In artikel 142 Wetboek van Strafvordering (Sv.) is bepaald wie als buitengewoon opsporingsambtenaar met de opsporing van strafbare feiten is belast.

Besluit buitengewoon opsporingsambtenaar

In het besluit buitengewoon opsporingsambtenaar - waarin regels ter uitvoering van artikel 142 lid 4 Sv. staan - leest u artikelen over de bekwaamheid en betrouwbaarheid, de beëdiging, de instructie (onder andere legitimatiebewijs en zichtbaar insigne) en het toezicht op de boa.

Beleidsregels boa

De beleidsregels beschrijven onder andere wat een buitengewoon opsporingsambtenaar (boa) is en welk beleid er is rond boa's.

De beleidsregels boa zijn sinds 1 juli 2015 van kracht en vervangen de Circulaire Buitengewoon Opsporings-ambtenaar en de Circulaire Bekwaamheid Buitengewoon Opsporingsambtenaar.

Aanwijzen boa's

In relatie tot artikel 142 lid 1 c Sv. dienen boa's te worden aangewezen in een gemeentelijke verordening indien zij tot buitengewoon opsporingsambtenaar dienen te worden benoemd.

Politiewet

Een boa kan in de openbare ruimte op basis van artikel 7 lid 7 van de Politiewet 2012 geweld gebruiken als de situatie dit rechtvaardigt. Dit kan alleen als het ministerie van Justitie en Veiligheid deze bevoegdheden heeft toegekend (zie ook hieronder bij geweldsmiddelen).

Aan het gebruik van geweld gaat zo mogelijk een waarschuwing vooraf. Ook is de boa bevoegd tot het doen van onderzoek aan de kleding van personen als onmiddellijk gevaar dreigt voor leven of veiligheid. Ook hiervoor is een toekenning van het ministerie van Justitie en Veiligheid nodig.

Geweldsmiddelen

Een boa heeft andere bevoegdheden dan de politie. In voorkomende gevallen kan het ministerie van Justitie en Veiligheid besluiten een boa politiebevoegdheden (zoals fouilleren) of geweldsmiddelen (zoals handboeien, wapenstok, pepperspray) toe te kennen. 

Dienst Justis, een taakorganisatie van het ministerie van Justitie en Veiligheid, kent de bevoegdheden en eventuele geweldsmiddelen toe, als de boa-werkgever de noodzaak hiervoor heeft aangetoond en de boa bekwaam en betrouwbaar is. De noodzaak is er als:

  • het werk (bijvoorbeeld controleren of bekeuren) zonder opsporingsbevoegdheid niet mag worden gedaan
  • de politie het werk niet kan doen of het niet wenselijk is dat de politie dat werk doet

De bekwaamheidseisen variëren per domein, daarnaast moet een boa ook voldoen aan de eisen van de Regeling Toetsing Geweldbeheersing boa.

Wet Wapens en munitie

Volgens artikel 3a, derde lid, Wet Wapens en Munitie (WWM), zijn de verboden van de artikelen 13 eerste lid, 14, eerste lid, 22, eerste lid, 26, eerste lid, 27, eerste lid, 32a eerste lid en 32b eerste lid niet van toepassing op buitengewoon opsporingsambtenaren, voor zover de minister van Justitie en Veiligheid dit bij regeling heeft bepaald. Dit gaat onder meer om de uitzondering op het verbod een wapen te dragen.

Regeling Wapens en Munitie

Volgens de Regeling Wapens en Munitie (RWM) kan een buitengewoon opsporingsambtenaar de beschikking krijgen over een wapen of munitie. De minister van Veiligheid en Justitie kan hier voorwaarden en beperkingen aan verbinden.

Circulaire wapens en munitie

Je leest meer over de uitvoering WWM en RWM en aanwijzingen over het te voeren beleid in de Circulaire wapens en munitie 2012.

Bestuurlijke strafbeschikking

Voor bepaalde overlastfeiten (zoals het verkeerd aanbieden van huisvuil, wildplassen of lopen met een loslopende hond) kun je de bestuurlijke strafbeschikking inzetten. Voor welke feiten dit mag en welke tarieven hierbij horen, lees je op de pagina Feiten en tarieven van het Openbaar Ministerie. De bestuurlijke strafbeschikkingen worden aangekondigd door de boa’s. Uiteindelijk legt de Officier van Justitie de strafbeschikking op.

Boa’s kunnen sinds 1 maart 2011 ook voor *-feiten een kennisgeving van bekeuring opmaken. De *-feiten zijn te herkennen aan het sterretje dat in de eerste kolom van het feitenboekje staat. Voorbeelden hiervan zijn feitcode D517, 'het niet kunnen voldoen aan de verplichting een identificatiebewijs te tonen' en D505, 'het plegen van baldadigheid'. De officier van justitie beslist of er een strafbeschikking wordt uitgevaardigd en wat de hoogte van de geldboete is.

Bestuursrechtelijke handhaving

In de Handreiking bestuurlijke sanctiemiddelen Noord-Brabant zijn de mogelijkheden voor bestuursrechtelijk optreden beschreven. In de Handreiking vind je ook een lijst met voorbeelden voor begunstigingstermijnen en dwangsomhoogtes.

Bestuursrechtelijke maatregelen

In de Algemene Wet Bestuursrecht is vastgelegd welke instrumenten de gemeente ter beschikking staan voor de aanpak van bestuursrechtelijke overtredingen. Dit zijn:

Bestuursdwang

De overheid kan bestuursdwang toepassen om een overtreding te beëindigen. In het bestuursdwangbesluit is omschreven wat de overtreder moet doen om de overtreding te beëindigen. Als de overtreder dit niet op tijd doet, doet de overheid het zelf, op kosten van de overtreder.

Bestuursdwang kan ook worden opgelegd aan iemand die niet zelf de overtreder is, maar die wel de overtreding kan beëindigen. Het gaat er immers om dat de overtreding wordt beëindigd. Wie dat doet, is van minder belang.

Voor kostenverhaal is de overtreder wel van belang. Als een niet-overtreder geen gehoor geeft aan een bestuursdwangbesluit, kan de overheid de kosten niet op deze (rechts)persoon verhalen. De overtreder zelf draait alleen op voor de kosten, als dat is vastgelegd in het bestuursdwangbesluit. Slechts bij uitzondering ziet de overheid af van kostenverhaal.

Een bestuursdwangbesluit bevat in principe een begunstigingstermijn waarbinnen de overtreding ongedaan kan worden gemaakt; pas na het verstrijken van de begunstigingstermijn kan de overheid zelf de overtreding beëindigen op kosten van de overtreder. Een voorbeeld is het bouwen zonder bouwvergunning. Bouwen zonder bouwvergunning wordt verboden in artikel 40 van de Woningwet. Het toepassen van bestuursdwang kan het bouwen stoppen én het kan ervoor zorgen dat het reeds (zonder vergunning) gebouwde binnen een bepaalde termijn wordt afgebroken.

Dwangsom

Behalve bestuursdwang, kan de gemeente ook een dwangsom toepassen om een overtreding te beëindigen. In een zogenaamd dwangsombesluit stelt de gemeente dat de overtreder een dwangsom moet betalen voor bijvoorbeeld iedere dag of week dat de overtreding voortduurt. Een dwangsom kan ook worden opgelegd om herhaling van overtredingen te voorkomen. De overtreder moet dan een dwangsom betalen bij iedere nieuwe overtreding.

Het dwangsombesluit geeft meestal een termijn waarbinnen de overtreder de lopende overtreding moet beëindigen of maatregelen moet nemen om herhaling te voorkomen. Als een dwangsom wordt opgelegd om herhaling van overtredingen te voorkomen, kan de overheid deze termijn achterwege laten. De overtreder moet dan per onmiddellijk afzien van nieuwe overtredingen. Dit is ook het geval bij spoedeisende bestuursdwang, die pas later op schrift wordt gesteld.

Bestuurlijke boete

De bestuurlijke boete kan worden gebruikt bij de aanpak van overlast in de openbare ruimte. Gemeenten kunnen een bestuurlijke boete opleggen voor overtreding van een aantal bepalingen die zijn opgenomen in de APV, met uitzondering van de feiten die zijn neergelegd in een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB).

© Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid