Product toegevoegd aan winkelmand
 
Terug naar nieuwsoverzicht

Secondant: Wat kunnen we doen aan online normvervaging?

Onderzoekers van het Rathenau Instituut schrijven in Secondant over schadelijk en onwenselijk online gedrag, dat zich in een moreel schemergebied bevindt. Zoals haatzaaien, cyberpesten, shaming en cancelling en bedreiging. Deze gedragingen zijn niet altijd strafbaar maar kunnen wel een grote impact hebben op slachtoffers. Wat kan de overheid daartegen doen?

Onveilige omgeving

Het internet is vaak een onveilige omgeving. Dat komt niet alleen door toenemende cybercrime. Mensen gaan ook elkaars grenzen over met schade tot gevolg. Het internet lijkt zelfs ontremming in de hand te werken. Een altijd vriendelijke buurtgenoot kan online voortdurend haatberichten liken.

Verklaringen

Het Rathenau Instituut onderzocht in het rapport ‘Online ontspoord’ verklaringen voor dit soort schadelijk en immoreel gedrag, op verzoek van het WODC. Het onderzoek leidde tot een overzicht van de aard en omvang in Nederland en de onderliggende mechanismen. Dit vormde de basis voor een strategische agenda.

Moreel schemergebied

In het rapport staat online gedrag centraal dat zich in een moreel schemergebied bevindt. Daar is overheid nu vaak nog handelingsverlegen. Het schemergebied bestaat uit gedragingen die niet in alle gevallen onrechtmatig zijn, maar wel schadelijk, onwenselijk of volgens sommigen ontoelaatbaar. Voorbeelden zijn haatzaaien, discriminatie, extreme pranks, wraakporno en shaming en cancelling.

Ontremmingseffect

Een deel van het gedrag is wel in strijd met bepaalde grondrechten en wetten, maar voor internetgebruikers is dit niet altijd evident. In de wetenschappelijke literatuur wordt dit gedrag ook wel verklaard door het “online ontremmingseffect”. Mensen kunnen op het internet minder goed de consequenties van hun daden overzien, of vinden het lastiger ethisch te oordelen of te handelen. Dit zou kunnen verklaren waarom iemand die een voorbijganger op straat nooit zou uitschelden, daar op Twitter veel minder moeite mee heeft.

© Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid